السيد الطباطبائي

269

مجموعه رسائل ( فارسى )

سخن ايجاب مىكند كه ابتدا با مثل « قرآن » ، و سپس با « ده سوره » ، و در نهايت ، با « يك سوره » تحدى به عمل آيد . برخى براى گريز از اين اشكال گفته‌اند تقدم سورهء « يونس » بر « هود » ، دليل آن نيست كه همهء آيات سورهء يونس بر همهء آيات سورهء هود مقدم باشد ، بلكه امكان دارد كه چند آيه از سورهء يونس پس از سورهء هود نازل شده باشد . حقيقت امر اين است كه قرآن كريم با تمامى ويژگىهايش ، چون : فصاحت ، بلاغت ، معارف ارزنده ، اخلاق پسنديده ، شرايع الهى ، اخبار غيبى ، قصص ، مواعظ ، و امتيازهاى لفظى و معنوى ؛ به انضمام جاذبيت خاص آن كه بر دل‌ها حكومت مىكند و در جان‌ها مؤثر مىافتد ، كلًا معجزه است . اما دربارهء اين كه : « چرا نخست به يك سوره و بعد به ده سوره تحدى شده است ؟ » ، صاحب مجمع البيان مىفرمايد : « تحدى به چيزى - چون يك سخن منظوم - كه اعجاز آن واضح باشد ، صورت مىپذيرد . البته ، هيچ مانعى ندارد كه گاهى به كمتر يا بيشتر از آن نيز تحدى گردد . هرچند كه اين مطلب از جهتى درست است ، ليكن اشكال مزبور را به كلى رفع نمىكند ؛ خصوصاً كه صاحب مجمع البيان اعجاز را فقط از نظر فصاحت و بلاغت معتبر دانسته است . برخى ديگر در پاسخ بدين اشكال گفته‌اند : « اعجاز قرآن عبارت است از مجموع ويژگىهاى آن ، مانند : فصاحت ، بلاغت ، معارف ، اخلاق و . . . به علاوهء عدم وجود اختلاف در آن . از اين رو ، كسى كه در صدد معارضه بر مىآيد ، بايد چند سوره [ مثلًا ده سوره ] بياورد ، تا معلوم شود كه بدون هيچ اختلافى مىتواند با قرآن به معارضه و مبارزه پردازد ؛ البته ، در صورتى كه سوره‌ها هم بسيار كوتاه نباشند و هم شامل احكام و قصص باشند - آن هم با رعايت ويژگى هايى چون : فصاحت ، بلاغت ، معارف و جز آن‌ها . . . سوره‌هاى بلندى كه پيش از سورهء هود نازل شده و مشتمل بر خصوصيات ياد