دارند كه شما را از ايمان به كفر برگردانند ؛ البته ، حسادت درونى آنان را وادار مىكند كه با وجود روشن شدن حق ، اين چنين رفتار كنند ؛ شما از آنان درگذريد و بر آنان ببخشاييد ، تا خداوند فرمان خود را صادر كند . . . » « 1 » جملهء اخير نيز دليلى است قطعى بر اين كه عفو و بخشايش موقتى است ، نه دائمى « 2 » . تحدى قرآن به بلاغت يكى از روشن‌ترين تحدىهاى قرآن ، تحدى به بلاغت است . خداى تعالى در اين خصوص مىفرمايد : « كافران مىگويند كه [ محمد ] قرآن را از پيش خود بر بافته و به خدا افترا بسته است ، بگو : اگر راست مىگوييد ، شما نيز ده سوره مانند همين سوره‌هاى افترايى بياوريد ، و جز خدا هر كس را كه مىتوانيد به يارى طلبيد . اگر به دعوت شما پاسخ ندادند ، بدانيد كه اين كتاب به علم خدا نازل شده است و معبودى جز او نيست ؛ آيا با اين همه ، تسليم حكم خدا خواهيد شد ؟ » « 3 » هم‌چنين ، در اين زمينه فرمايد : « كافران گويند كه [ محمد ] قرآن را به دروغ به خدا نسبت داده است ، بگو : اگر راست مىگوييد ، يك سوره مثل آن را بياوريد ، و از هر كس جز خدا كه مىتوانيد ، مدد گيريد ؛ ليكن آنان چيزى را كه به آن احاطهء علمى ندارند ، و به تأويلش دست نيافته‌اند ، تكذيب و انكار مىكنند . . . . » « 4 » اين آيات ، همه مكى هستند و در آن‌ها به نظم و بلاغت قرآن تحدّى شده است ، چون روى سخن به كسانى بوده كه جز بلاغت و سخندانى مهارت و هنرى نداشته‌اند . تاريخ به خوبى نشان مىدهد كه اعراب اصيل و خالص در آن روزگار ( كه اصالت زبان

--> ( 1 ) . بقره ، آيه 109 . . ( 2 ) . تفسير الميزان ، ج 1 ، ص 66 و ترجمهء الميزان ، ج 1 ، ص 127 . . ( 3 ) . هود ، آيات 13 - 14 . . ( 4 ) . يونس ، آيات 38 - 39 . .