در آن روز كه فرشتگان را ببينند ، تبهكاران را بشارتى نخواهد بود ، و تبهكاران به فرشتگان مىگويند كه دور شويد [ تا ما در امان باشيم ] « 1 » . قرآن يادآور مىشود كه تبهكاران در آستانهء مرگ ، و تسليم جان به جانان ، فرشتگان را خواهند ديد كه براى گرفتن جانشان آمده‌اند ، ولى در آن لحظه توانايى ديدن فرشتگان را ندارند ، و از آن‌ها درخواست مىكنند كه از كنارشان دور شوند ! خداى تعالى در همين زمينه نيز مىفرمايد : « وَ قالُوا يا أَيُّهَا الَّذِي نُزِّلَ عَلَيْهِ الذِّكْرُ إِنَّكَ لَمَجْنُونٌ * لَوْ ما تَأْتِينا بِالْمَلائِكَةِ إِنْ كُنْتَ مِنَ الصَّادِقِينَ * ما نُنَزِّلُ الْمَلائِكَةَ إِلَّا بِالْحَقِّ وَ ما كانُوا إِذاً مُنْظَرِينَ » ؛ « 2 » و كافران گفتند : اى كسى كه مدعى هستى كه ذكر [ قرآن ] بر تو نازل شده ، تو ديوانه‌اى ! اگر راست مىگويى ، چرا فرشتگان را همراه خود نمىآورى ؟ ! ما فرشتگان را جز به حق نمىفرستيم ، و آن گاه كه بفرستيم ، ديگر كافران مهلتى نخواهند يافت . اين قسمت از آيات ، مطلب اضافه‌اى كه دارد ، اين است كه كفار ، خود به

--> ( 1 ) . برخى از مفسران ، مرجع ضمير جمع « واو » [ به عنوان فاعل ] را در « يقولون » ، كلمهء « ملائكه » نيز مىدانند ، كه بر اين اساس ، ترجمهء آيه چنين مىشود : « در آن روز كه فرشتگان را ببينند ، نه تنها تبهكاران را بشارتى نخواهد بود ، بلكه فرشتگان به آنان مىگويند كه [ از رحمت پروردگار ] محروم و دور بمانيد . » ( ر . ك : تفسير منهج الصادقين ، ج 6 ، ص 365 و كشف الاسرار ، ج 7 ، ص 19 ) در اين خصوص ، نظر ديگرى - كه مطابق با متن كتاب حاضر است - نيز ابراز شده است ، چنان كه ( در تفسير جامع ، ج 5 ، ص 15 ) آمده است : « بعضى از مفسرين گفته‌اند ، جملهء : « حجراً محجوراً » گفتار خود كافران است ، و اين جمله را عرب هنگام شدت و سختى به كار مىبرد . وقتى فرشتگان را ديدند ، مىگويند : امروز بهشت و راحتى را بر ما كافران حرام كردند . » بنابراين نظر ، درواقع فاعل جمله : « مجرمين » دانسته شده است . ( براى اطلاع بيشتر رجوع شود به : تفسير ابوالفتوح رازى ، ج 8 ، ص 263 ) علامهء طباطبائى ( در تفسير شريف الميزان ، ج 19 ، ص 199 - 200 ) هر دو نظر را بيان فرموده و سپس نظر اخير را - كه در كتاب حاضر نيز منعكس شده است - مورد تأييد قرار داده‌اند ، و در نهايت ، گفته‌اند كه اين قول با سياق آيهء شريفه موافق و بدان نزديك‌تر است . . ( 2 ) . حجر ، آيات 6 - 8 . .