السيد الطباطبائي
202
مجموعه رسائل ( فارسى )
اين است كه هر حادثى ، معلول علت متقدم بر آن است . از آنچه گذشت نيز مىتوان نتيجه گرفت كه هر سبب عادى كه از مسبب خود تخلف كند ، سبب حقيقى نيست ، بلكه ما به غلط آن را سبب پنداشتهايم ، چه هر مسببى اسبابى حقيقى دارد كه به هيچوجه از يكديگر تخلف نمىپذيرند ، و نيز احكام و خواص آن دايمى و غير قابل تفكيك است ، چنان كه آزمايشهاى علمى تأثير آن را در عناصر حيات و در امور خارق العاده تأييد مىكند . ج ) قرآن حوادث و معلولات مادى را به خدا نسبت مىدهد قرآن كريم همان گونه كه ميان موجودات ، عليت و معلوليت را اثبات مىكند ، و سببيت بعضى از موجودات را براى بعضى ديگر تصديق مىنمايد ، امر همهء موجودات را به خداى تعالى نسبت داده نتيجه مىگيرد كه اسباب وجودى ، سببيت خود را از خود ندارند و در تأثير مستقل نيستند ، بلكه مؤثر حقيقى كسى جز خداى - تبارك و تعالى - نيست . قرآن در اين زمينه مىفرمايد : 1 . « . . . أَلا لَهُ الْخَلْقُ وَ الْأَمْرُ . . . » ؛ « 1 » آگاه باشيد كه آفرينش و فرمان به دست اوست . 2 . « لِلَّهِ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ . . . » ؛ « 2 » آنچه در آسمانها و زمين است ، همه از آنِ خداست . 3 . « لَهُ مُلْكُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ . . . » ؛ « 3 » آسمانها و زمين همه ملك اوست .
--> ( 1 ) . اعراف ، آيه 54 . . ( 2 ) . بقره ، آيه 284 . . ( 3 ) . حديد ، آيه 5 . .