شبانه‌روزى قائم است و نظر به اين كه براى همهء بشر مشهود است ، واحد مقياس گرفته شده كه با آن حركات جزئيه را مىسنجيم و حوادث را اندازه مىگيريم و قبل و بعد هر زمان ، حالت‌هايى هستند كه مقايسهء اجزاى همان زمان به همديگر به وجود مىآيند ، به هيچ وجه در بيرون از آن زمان وجود ندارند ، بنابراين اندازه گرفتن براى عمر جهان با زمانى كه با حركت دورى و انتقالى زمين به وجود مىآيد ، خالى از مسامحه نخواهد بود . 4 . البته به حسب پيدايش هر حادثهء تازه و نوظهورى ، قوانين جديدى در جهان مصداق پيدا خواهد كرد و البته نه به نحوى كه سنت جاريهء خداوندى تغيير و تبعيض پذيرد . چنان كه مىفرمايد : « ما نَنْسَخْ مِنْ آيَةٍ أَوْ نُنْسِها نَأْتِ بِخَيْرٍ مِنْها أَوْ مِثْلِها » . « 1 » و نيز راجع به توسعهء جهان مىفرمايد : « وَ السَّماءَ بَنَيْناها بِأَيْدٍ وَ إِنَّا لَمُوسِعُونَ » . « 2 » 5 . آنچه از لابه‌لاى آيات قرآنى كه آفرينش اشياء را توصيف مىكند در مىآيد ، اين است كه عامل تكامل اشياء از اتم گرفته تا انسان حركات طبيعى و ذاتى اشياء مىباشد . چنان كه در آفرينش انسان مىفرمايد : « الَّذِي أَحْسَنَ كُلَّ شَيْءٍ خَلَقَهُ وَ بَدَأَ خَلْقَ الْإِنْسانِ مِنْ طِينٍ * ثُمَّ جَعَلَ نَسْلَهُ مِنْ سُلالَةٍ مِنْ ماءٍ مَهِينٍ * ثُمَّ سَوَّاهُ وَ نَفَخَ فِيهِ مِنْ رُوحِهِ وَ جَعَلَ لَكُمُ السَّمْعَ وَ الْأَبْصارَ وَ الْأَفْئِدَةَ » . « 3 » آيات زياد ديگرى در قرآن كريم در همين موضوع انسان و ساير پديده‌هاى جهانى هست . و در آياتى نهايتاً حركت را رجوع به سوى خداى متعال و لقاى او معرفى فرموده :

--> ( 1 ) . بقره ، آيه 106 . . ( 2 ) . ذاريات ، آيه 47 . . ( 3 ) . سجده ، آيه 9 . .