داريم ؛ اما آزادانديش و داراى حريت واقعى فكرى ، كم داريم . شايد هم باشد ، من نديده‌ام . من كسى را به رتبه ايشان در آزادفكرى نديده‌ام . . . » ( كتاب : سرشت و سرنوشت ، چاپ مؤسسه اطلاعات ، گفت‌وگوى جناب كريم فيضى با استاد غلامحسين دينانى ، فصل : مردى به نام طباطبائى ) . و متأسفانه اين حريت و آزادانديشى را ، اهالى تحجّر و جمود ، در عصر ما برنتافتند و همان‌طور كه همه مىدانيم ، پيش از منع استمرار تحرير تعليقات بر بحارالانوار حتى از ادامهء درس فلسفه او در حوزه علميه قم ، جلوگيرى كرده بودند . . . ! به هرحال : آنچه كه در بخش اول و دوم اين « مجموعه » آمده است ، ترجمه تعليقات استاد بر بحارالانوار و اصول كافى است كه توسط برادر ارجمند و دوست قديمى ، حجةالاسلام والمسلمين جناب آقاى سيد ابراهيم سيد علوى ، سال‌ها پيش ترجمه شده بود و اكنون و براى نقل در اين مجموعه ، پس از ويرايش مجدد ، در اختيار علاقمندان آثار استاد قرار مىگيرد . * * * بخش سوم ، بحث استاد در رابطه با تفسير آيات مربوط به ذوالقرنين است كه استاد علامه برداشت خود را درباره اين شخصيت ، باز با همان ديد « آزاد انديشى » ، بيان نموده و نظرى بر خلاف اغلب مفسران پيشين ، اعلام و مرقوم داشته است . به هنگام بحث و بررسى اين آيات در درس تفسير - در مسجد مدرسه حجتيه ، قم - كه اين‌جانب نيز به عنوان تلميذى كوچك در آن حضور مىيافتم ، به ايشان عرض كردم كه ابوالكلام آزاد دانشمند معروف شبه قاره هند ، در تفسير خود به نام البيان فى مقاصد القرآن ، ذوالقرنين را همان كورش ايرانى مىداند و اين بحث را جناب دكتر محمد ابراهيم باستانى پاريزى ، به فارسى ترجمه كرده كه به شكل كتابى چاپ شده است . استاد بزرگوار ضمن تشكر از يادآورى اين‌جانب ، نسخه كتاب را براى مطالعه از