« حافظ عبد الغنى حنبلى » متوفى 600 هجرى تأليف كرده و « حافظ جمال الدين يوسف مزّى » متوفى 742 هجرى به تهذيب آن پرداخته و كتاب بزرگ و بىمانندى است . همين تهذيب را بطورى كه اشاره شد « ابن حجر » در ضمن شش جلد به عنوان « تهذيب تهذيب الكمال » تدوين نموده و پس از شرح مفصلى ، در خصوص تأليف آن ، در پايان « تهذيب التهذيب » مىنويسد : روز عيد قربان سال 712 هجرى در مدت هشت سال ، يك ماه كم از تأليف آن آسوده خاطر شديم . همين كتاب را خود او مختصر كرده و به نام « التقريب » در 9 جمادى الاخرى ، سال 808 هجرى به انجام رسانيده است . « ميزان الاعتدلال » تأليف « حافظ شمس الدين محمد بن احمد » معروف به « ذهبى » ، مطبعهء سعادت ، مصر ، سال 1325 هجرى . « ذهبى » با نشانى كه از وى داده شد ، از علماى اوائل قرن هشتم هجرى است . در مقدمهء كتاب حاضر كه در « احياء الكتب العربيه عيسى بابى و شركا » به طبع رسيده است ، مىنويسد : « ذهبى » در سال 673 هجرى در كفر بطناى غوطه دمشق متولد شد و در هجده سالگى به طلب حديث پرداخت و در شهرهاى دمشق و مصر و اسكندريه و مكه از مشايخ زيادى بهره برد و اساتيد و شيوخ بسيارى را ديد . و پس از آن در دمشق ماندگار شد و محدثان از اطراف و اكناف براى بهره‌گيرى نزد او مىآمدند . « ذهبى » به سؤالات آنان پاسخ مىداد . از تصانيف او پيداست كه در علوم نقليه تبحر و مهارت كاملى داشته است . « ذهبى » نزديك به صد جلد كتاب مختصر و مطول تأليف كرده است ، از جمله : كتاب حاضر ، « تاريخ اسلام » در بيست و يك جلد ، « سير النبلا » و « تذكره الحفاظ » كه در چهار جلد به طبع رسيده است . « سيوطى » اظهار مىدارد : آنچه كه در حال حاضر بايد اعتراف كنم اينست كه علماء در رجال و فنون حديث منّتپذير چهار