سيد مرتضى حسيني فيروزآبادي ( مترجم : ساعدي )
389
فضائل الخمسة من الصحاح الستة ( فضائل پنج تن ( ع ) در صحاح ششگانه اهل سنت ) ( فاسي )
« ابو حنيفه » بود و در مجلس او « نورى » و « اوزاعى » و « مالك » و « ابو يوسف قاضى » حضور پيدا مىكرده و امام اهل رأى بود و مذهب « ابو حنيفه » را رواج داده و در نحو و حساب و علوم عربى و قرآنى متبحّر و بسيار فصيح بوده است . وى با امام شافعى معاصر است و در مجلس « هارون » با امام شافعى مذاكراتى داشته است . امام شافعى مىگفته از علم « شيبانى » يك بار شتر استفاده كردم . تأليفاتى دارد ؛ از جمله : « الجامع الكبير » ، « الجامع الصغير » و « الحجج » در حديث . « شيبانى » در سال 132 هجرى متولد شد و سال 187 هجرى كه همراه « هارون » به رى رفته بود در قريهء رنبويه از دهات رى درگذشت و همان روز هم « كسائى » در رى وفات يافت . « هارون » گفت : فقه و علم عربى ، در خاك رى دفن شدند . « اسد الغابة » تأليف « عزّ الدين ابو الحسن على بن محمد » معروف به « ابن اثير » ، مطبعهء وهبيّه ، مصر ، سال 1285 هجرى . « عزّ الدين ابو الحسن على بن محمد بن محمد شيبانى جزرى اربلى » از علماى اوائل قرن هفتم هجرى است . [ الكنى و الالقاب 1 / 199 ] مىنويسد : وى در الجزيره متولد شد و در موصل مىزيسته و اوقات خود را هميشه در منزل به سرمىآورد و سرگرم علم و تصنيف بود و منزلش مجمع فضل بود و خود ، حافظ احاديث و تواريخ است و از ايام عرب و اخبار آنها اطلاع كامل داشت . از تأليفات او كتاب « الكامل » است كه از آغاز زمان تا سال 628 هجرى وقايع و مهماتى كه در عالم اتفاق افتاده گرد آورده است و انساب « سمعانى » را خلاصه نمود و « اسد الغابة » را كه در شناخت صحابهء پيغمبر اكرم صلَّى اللَّه عليه و آله است در شش جلد تأليف كرده و به طبع رسيده است . و در سال 630 هجرى در موصل چشم از جهان فرو بست .