بنده شكرگزار خدا نباشم ؟ بعد امام فرمود : چنين بود حالات بىهوشى على بن ابى طالب وصى آن جناب در مقام عبادت و بندگى . « 1 » 36 . ابراهيم خليل عليه السلام وقتى به نماز مىايستاد ، از ترس خدا صدايى چون ناله اشخاص ترسيده از او شنيده مىشد . و رسول خدا صلى الله عليه و آله نيز همين طور بود . « 2 » 37 . از ابى سعيد خدرى روايت شده كه گفت : چون آيهء شريفهء « وَ اذْكُرُوا اللَّهَ كَثِيراً » ؛ خداوند را به كثرت ياد كنيد ، نازل شد ، رسول خدا صلى الله عليه و آله به ذكر خدا مشغول گرديد كه كفار گفتند : او جن زده شده و ديوانه گشته است . « 3 » 38 . در كافى از امام صادق عليه السلام نقل شده كه فرمود : « رسول خدا صلى الله عليه و آله در هر روز هفتاد بار توبه مىكرد . « 4 » راوى حديث به آن حضرت عرض كرد ، آيا رسول خدا صلى الله عليه و آله « أستغفر اللَّه و أتوب إليه » مىگفت ؟ فرمود : نه ، بلكه مىگفت « أتوب إلى اللَّه » من گفتم : رسول خدا توبه مىكرد و دوباره برنمىگشت ، ولى ما توبه مىكنيم و دوباره از توبه به سوى گناه برمىگرديم . امام صادق عليه السلام فرمود : از خدا كمك مىخواهيم . 39 . باز در كافى از امام صادق عليه السلام نقل شده كه فرمود : « رسول خدا صلى الله عليه و آله از مجلسى برنمىخاست ، مگر اين‌كه 25 بار استغفار مىكرد » . « 5 » 40 . در مكارم الاخلاق است كه امير المؤمنين عليه السلام هر وقت رسول خدا صلى الله عليه و آله را توصيف مىكرد ، مىفرمود : رسول خدا ، دست بازتر از همهء مردم و باجرأت‌تر از همهء

--> ( 1 ) . المستدرك ، ج 2 ، ص 295 و ديلمى ، الارشاد ، باب 22 ، ص 120 ( 2 ) . ديلمى ، همان باب الخوف ، ص 139 ؛ عدة الداعى ، ص 138 و عوارف المعارف ، ص 323 ( 3 ) . المستدرك ، ج 1 ، ص 383 ( 4 ) . الكافي ، ج 2 ، ص 505 و 450 ؛ قرب الاسناد ، ص 79 ؛ ابن ابي منصور في كتابه ، ص 158 ؛ مكارم الاخلاق ، ج 2 ص 365 و عدة الداعى ، ص 250 ( 5 ) . الكافى ، ج 2 ، ص 504 ؛ مكارم الاخلاق ، ج 2 ، ص 363 و عدة الداعى ، ص 250