محمد باقر ملكيان

43

علوم قرآن در تفسير الميزان و آثار علامه طباطبايى ( قده ) ( فارسى )

جن خواند و وظيفه خود را كه به مقتضاى نداى وجدان عهده‌دار قيام و دعوت مىشد نبوت و رسالت نام گذاشت . البته اين توجيه از آن كسانى است كه براى جهان هستى خدايى اثبات مى كنند و از روى انصاف براى نظام دينى اسلام ارزشى قائل‌اند ، اما كسانى كه آفريدگارى براى جهان معتقد نيستند سازمان نبوت و وحى و تكاليف آسمانى و ثواب و عقاب و بهشت و دوزخ را سياست دينى و در حقيقت از باب دروغ مصلحت‌آميز مىدانند . اين دسته مىگويند : پيغمبران مردان اصلاح‌طلبى بودند و مقرراتى براى اصلاح جامعه بشرى در شكل دين آورند و چون مردم اعصار گذشته تاريك و غرق جهالت و خرافه‌پرست بودند پيغمبران نظم دينى را در سايه يك سلسله اعتقادات خرافى از مبدء و معاد نگه داشتند . نظر قرآن مجيد درباره وحى و نبوت كسانى كه دستگاه وحى و نبوت را با بيان گذشته اولى توجيه مىكنند دانشمندانى هستند كه به واسطه اشتغال و انس به علوم مادى و طبيعى همه چيز جهان هستى را در انحصار قوانين طبيعت مىدانند و آخرين ريشه حوادث را نيز همان طبيعت فرض مىنمايند و از اين‌روى قهرا اديان آسمانى را پديده‌هاى اجتماعى خواهند دانست و با ميزانى كه از ساير پديده‌هاى اجتماعى به دست آمده خواهند سنجيد . چنان‌كه اگر يكى از نوابغ اجتماعى مانند كورش و داريوش و اسكندر خود را برانگيخته خدا و كار خود را ماموريت آسمانى و تصميمات خود را