در بين معاصرين ، مرحوم علامه طباطبايى هم هرچند - به صورت مستقل - از اين مباحث سخنى به ميان نياورده‌اند ، ولى در لابه‌لاى تفسير الميزان مباحث ارزشمندى در اين زمينه به چشم مىخورد كه مىتوان آنها را در يك مجموعه و به عنوان مقدمه‌ى تفسير گردآورى كرد . ما در اين مجال در پى آن بوده‌ايم كه اين مباحث را از تفسير الميزان استخراج نماييم . البته در پى اين منظور از سه اثر ديگر هم بهره جسته‌ايم : 1 . قرآن در اسلام ، نگاشته علامه طباطبايى ؛ 2 . مهر تابان ، نگاشته مرحوم آيت اللّه سيد محمّد حسين تهرانى ؛ 3 . در محضر علامه طباطبايى ، تأليف محمّد حسين رخ‌شاد . در اين سه اثر - خصوصا نگاشته اوّل - بسيارى از مباحث علوم قرآنى از ديدگاه علامه طباطبايى بررسى شده است . در تدوين اين اثر سعى كرده‌ايم تا حد ممكن جمله‌بندىهاى مرحوم علامه در الميزان دچار تغيير نشود و اگر به ضرورت جملاتى ديگر را - براساس آثار ديگر - كم‌وزياد و يا پس‌وپيش كرده‌ايم به حداقل تصرفات بسنده نموده‌ايم . ديگر آن‌كه ترتيب مباحث براساس پسند و رأى نگارنده اين سطور است ، از اين‌روى خواننده گرامى شايد با ترتيب بعضى از مباحث مخالف باشد . هرچند - چنانچه از قول مرحوم آيت اللّه معرفت نقل كرديم - در مسايل علوم قرآنى نوعا يك نظم طبيعى برقرار نيست تا رعايت ترتيب ميان آن‌ها ضرورى گردد .