محمد باقر ملكيان

126

علوم قرآن در تفسير الميزان و آثار علامه طباطبايى ( قده ) ( فارسى )

2 . ترتيب سور قرآن به دست صحابه ترتيب سوره‌هاى قرآنى در جمع اول كار اصحاب بوده ، و همچنين در جمع دوم ، به دليل رواياتى كه گذشت . از جمله در بعضى روايات آمده بود كه عثمان سوره انفال و برائت را ميان اعراف و يونس قرار داد ، درحالىكه در جمع اول بعد از آن دو قرار داشتند . و نيز به دليل رواياتى كه در آنها آمده بود ترتيب مصاحف ساير اصحاب با ترتيب در جمع اول و دوم مغايرت داشته است . مثلا در روايتى آمده : مصحف على عليه السّلام برطبق ترتيب نزول مرتب بوده و چون اولين سوره‌اى نازل شده سوره علق بود ، در قرآن على عليه السّلام هم اولين سوره ، سوره علق و بعد از آن مدثر و بعد از آن نون ، آن‌گاه مزمل ، آن‌گاه تبت ، پس از آن تكوير و بدين طريق تا آخر سوره‌هاى مكى و بعد از آنها سوره‌هاى مدنى قرار داشته است . و اين روايت را صاحب الاتقان از ابن فارس نقل كرده است « 1 » . و در تاريخ يعقوبى ترتيب ديگرى براى مصحف آن جناب ذكر شده است « 2 » . و از ابن اشته نقل كرده كه او در كتاب المصاحف به سند خود از ابى جعفر كوفى ترتيب مصحف أبى را نقل كرده كه به هيچ‌وجه شباهتى با قرآن‌هاى موجود ندارد . و همچنين وى به سند خود از جرير بن عبد الحميد ترتيب مصحف عبد اللّه بن مسعود را نقل كرده كه با قرآن‌هاى موجود مغايرت دارد .

--> ( 1 ) . الاتقان : 1 / 62 . ( 2 ) . تاريخ يعقوبى : 2 / 135 .