و در الاتقان از ابن اشته در كتاب المصاحف از ليث بن سعد روايت كرده كه گفت : اولين كسى كه قرآن را جمع‌آورى كرد ابى بكر بود كه زيد بن ثابت آن را نوشت ، و مردم نزد زيد مىآمدند ، و او محفوظات كسى را مىنوشت كه دو شاهد عادل مىآورد ، و آخر سوره برائت را كسى جز ابى خزيمة بن ثابت نداشت . ابى بكر گفت : آن را هم بنويسيد ، زيرا رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله فرموده بود شهادت ابى خزيمه به جاى دو شهادت پذيرفته مىشود ، لذا زيد آن را هم نوشت . عمر آيه رجم را آورد ، قبول نكردند و ننوشت چون شاهد نداشت « 1 » . و از ابن ابى داود در كتاب المصاحف از طريق محمد بن اسحاق از يحيى بن عباد بن عبد اللّه بن زبير از پدرش روايت كرده كه گفت : حارث بن خزيمه اين دو آيه را از آخر سوره برائت برايم آورد و گفت : شهادت مىدهم كه اين دو آيه را از رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله شنيده و حفظ كرده‌ام عمر گفت : من نيز شهادت مىدهم كه آنها را شنيده‌ام . آن‌گاه گفت : اگر سه آيه بود من آن را يك سوره جداگانه قرار مىدادم ، و چون نيست در همان آخر برائت بنويسيد « 2 » . و نيز از وى از طريق ابى العاليه از ابى بن كعب روايت كرده كه گفت : قرآن را جمع كردند تا رسيدند در سوره برائت به آيه ثُمَّ انْصَرَفُوا صَرَفَ اللَّهُ قُلُوبَهُمْ بِأَنَّهُمْ قَوْمٌ لا يَفْقَهُونَ و خيال كردند كه اين آخرين آيه آن است . ابى گفت : رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله بعد از اين آيه دو آيه ديگر براى من قرائت كرد ، و آن آيه لَقَدْ جاءَكُمْ رَسُولٌ تا آخر سوره است « 3 » .

--> ( 1 ) . الاتقان : 1 / 58 . ( 2 ) . الدر المنثور : 3 / 296 . ( 3 ) . الدر المنثور : 3 / 295 ؛ الاتقان : 1 / 61 .