مقابل اين هجوم ايستادگى نمودند . لذا منزلت اين شهر در نظر مردم آن بالا رفت . « 2 » ياقوت حموى مىگويد : اين شهر يعنى شهر قم ، شهرى مسلمان‌نشين است ، كه مدّت زيادى از بوجود آمدنش نمىگذرد و اثرى از غير عرب در آن نيست و اوّلين كسى كه آن را به صورت شهر درآورد طلحة بن احوص اشعرى بود . « 3 » پس از سال 83 هجرى اين شهر ، توسعه يافته و آبادانى و عمران در آن گسترش يافت و مساجد و مراكز دينى و علمى بنا شد . فاطمه ، دختر امام موسى كاظم ( ع ) كه به معصومه عليها السلام معروف است ، در آنجا مدفون مىباشد و هم اكنون به صورت زيارتگاه مهمّى درآمده است . « 4 » قم يكى از شهرهاى بزرگ ايران بشمار مىآيد ، كه داراى مركز بازرگانى مهمّى بوده و بخش بزرگى از قم را رودخانه‌اى فرا گرفته است . اين رود در فصل بهار طغيان كرده و در فصل تابستان خشك مىگردد . قم از توابع تهران است و نيز اين شهر ، خود داراى توابع زيادى است . راه آهن اصلى كه تهران را به خليج فارس از جنوب و به درياچه خزر از شمال متّصل مىسازد ، از اين شهر عبور مىكند . اين شهر داراى موقعيّت بازرگانى و اقتصادى مهمّى است و داراى تابستان گرم و خشك و زمستان سرد ، همراه با بارش برف و هواى معتدل در فصول ديگر مىباشد . « 5 » علاوه بر اين ، در سالهاى اخير در بخش شمالى و به فاصلهء تقريبا 10 كيلومترى اين شهر ، به چاههاى مملوّ از نفت دست يافتند . امّا هنوز مورد بهره‌بردارى قرار نگرفته است . « 6 »

--> ( 2 ) - دائرة المعارف اسلاميه شيعيّه : حسن امين ، بيروت ، 1395 ، ج 3 ، ص : 226 - 230 و . . . ( 3 ) - معجم البلدان : 4 / 397 . ( 4 ) - مجله هادى : انتشارات دار التبليغ اسلامى ، قم ، ايران ، سال دوم ، شمارهء 2 ، ص : 99 - 100 . ( 5 ) - دائرة المعارف الاسلامية الشيعيّة : ص : 230 - 232 . ( 6 ) - مشاهداتى فى ايران : ص : 84 .