جهاد كنند ، ما به سوى سبيل‌هاى خود هدايتشان مىكنيم » . « 1 » ولى هرجا صحبت از صراط مستقيم به ميان آمده ، آن را يكى دانسته است ، از طرف ديگر جز در آيه مورد بحث [ در سورهء حمد ] كه صراط مستقيم را به بعضى از بندگان نسبت داده ، در هيچ مورد صراط مستقيم را به كسى از خلايق نسبت نداده ، به خلاف سبيل ، كه آن را در چند جا به چند طائفه از خلقش نسبت داده ؛ يك جا آن را بر رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله نسبت داده ، و فرموده : « قُلْ هذِهِ سَبِيلِي أَدْعُوا إِلَى اللَّهِ عَلى بَصِيرَةٍ ، بگو اين سبيل من است ، كه مردم را با بصيرت به سوى خدا دعوت كنم » . « 2 » جاى ديگر آن را به توبه‌كاران نسبت داده ، و فرموده : « سَبِيلَ مَنْ أَنابَ إِلَيَّ ، راه آنكس كه به درگاه من رجوع كند » . « 3 » و در جاى ديگر آن را به مؤمنين نسبت داده ، و فرمود : « سَبِيلِ الْمُؤْمِنِينَ » « 4 » پس از اينجا معلوم مىشود كه سبيل غير از صراط مستقيم است ، چون سبيل متعدد است ، و باختلاف احوال رهروان راه عبادت مختلف مىشود ، به خلاف صراط مستقيم ، كه يكى است ، كه در مثل شاه‌راهى است كه همه راه‌هاى فرعى بدان منتهى مىشود . و آيهء 16 سورهء مائده به آن اشاره دارد و آن عبارت از : « قَدْ جاءَكُمْ مِنَ اللَّهِ نُورٌ وَ كِتابٌ مُبِينٌ يَهْدِي بِهِ اللَّهُ مَنِ اتَّبَعَ رِضْوانَهُ سُبُلَ السَّلامِ وَ يُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّورِ

--> ( 1 ) . سورهء عنكبوت ، آيهء 69 . ( 2 ) . سورهء يوسف ، آيهء 108 . ( 3 ) . سورهء لقمان ، آيهء 15 . ( 4 ) . سورهء نساء ، آيهء 115 .