شقاوت و نعمت از نقمت متمايز مىگردد . با اين بيان روشن مىشود كه عالم هستى از دنيايش گرفته تا آخرتش نظامى واحد دارد ، تمام اجزاء و ابعاض اين عالم با اجزا و ابعاض آن عالم مرتبط است ، و اجزاى عالم هستى اركانى قويم دارد ، اركانى كه يكديگر را اصلاح مىكنند ، اين جزء ، مايهء تماميت آن جزء ديگر ، و آن مايهء تماميت اين است . پس آنچه در عالم هست چه عينش و چه اثرش از نعمت‌ها و آلاى خداى تعالى است ، و به همين جهت پشت سر هم از خلايق مىپرسد و با عتاب هم مىپرسد كه : « فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ ، كداميك از آلاى پروردگارتان را تكذيب مىكنيد ؟ ! » و اين خطاب عتاب‌آميز در اين سوره سى و يك مرتبه تكرار شده است . و باز به همين مناسبت است كه اين سوره با نام رحمان آغاز گرديد ، كه صفت رحمت عمومى و همگانى خداست ، رحمتى كه مؤمن و كافر و دنيا و آخرت را دربردارد ، و در آخر نيز ، سوره با آيهء « تَبارَكَ اسْمُ رَبِّكَ ذِي الْجَلالِ وَ الْإِكْرامِ » ختم مىشود . و در مجمع البيان « 1 » از امام موسى بن جعفر از آباى گرامىاش عليهم السّلام از رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله روايت آورده كه فرموده : براى هرچيزى عروس و جلوگاه حسنى هست ، و عروس قرآن سورهء الرحمن است . سيوطى « 2 » هم اين روايت را از على عليه السّلام از رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله نقل كرده است . « 3 »

--> ( 1 ) . مجمع البيان ؛ ج 9 ، ص 195 . ( 2 ) . الدر المنثور ( سيوطى ) ، ج 6 ، ص 140 . ( 3 ) . الميزان ؛ ج 19 ، ص 155 و 156 . [ با تصرف ]