ذ * ذاريات س 678 - غرض و مفاد كلى سورهء مباركهء « ذاريات » چيست ؟ ج - اين سوره ( ذاريات ) متعرض مسألهء معاد و انكار مشركين نسبت به آن است . و با اين مسأله ختم مىشود . امّا نه از اين جهت كه خود معاد را اثبات كند ، همچنان‌كه در مواردى از كلام مجيدش ، معاد بدان جهت كه معاد است مورد نظر قرار گرفته ، بلكه از اين جهت متعرض آن شده كه روز جزاء است ، و كسى كه وعده آن را داده خداى تعالى است ، و خداى تعالى هم يگانه رب ايشان است ، و وعده او صدق است ، و در آن شكى نيست . و به همين جهت وقتى رشته كلام به احتجاج بر مسألهء معاد مىكشد ، بر مسألهء توحيد احتجاج مىكند ، و آيات بيرونى - از زمينى و آسمانى - و آيات درونى را به رخ مىكشد . و عذابهايى كه با آن عذابها امت‌هاى گذشته را به دنبال دعوت به توحيد عقوبت كرد - وقتى دعوت انبياء را نپذيرفتند ، و نبوتشان را تكذيب كردند - ذكر مىكند ، و اين نيست مگر براى همين منظور كه با اثبات توحيد ، روز جزاء را كه خداى واحد وعده داده اثبات كند ، خدايى كه هرگز خلف وعده‌اى نمىكند ، از سوى ديگر روز جزا را اثبات كند كه دعوت نبويه از آن خبر داده ، ( دعوتى كه هرگز دروغ و فريب در آن وجود ندارد ) تا درنتيجه راهى براى انكار معاد برايشان باقى نماند ، و نتوانند از راه