مىدهند و به تك‌تك افراد هم در بهره‌مندى از جهات حيات در آنچه فكر و اراده‌اش او را به سوى آن هدايت مىكند حرّيت مطلقه مىدهد ، ولى در آنچه مضرّ به حال جامعه باشد آزاديش را سلب مىنمايد . و همهء اين مطالب را [ در آخر آيهء : « كانَ النَّاسُ أُمَّةً واحِدَةً « 1 » ] مقيد به اسلام كرده يعنى به عبوديت خداى سبحان و خضوع در برابر سيطره و سلطنت غيب . « 2 » س 660 - « دين فطرى » چه نوع دينى است ؟ ج - از آيات قرآن « 3 » روشن مىشود كه « دين فطرى » ، آن دينى است كه بغى و فساد را نفى كند و اين مظالم و خودكامگىهاى بدون حق كه ويرانگر اساس سعادت و مخرّب بنيان حق و حقيقت است نپذيرد و آن را امضا نكند . « 4 » س 661 - مراد از « إِنَّ الدِّينَ عِنْدَ اللَّهِ الْإِسْلامُ . . . » « 5 » چيست ؟ ج - گويا همان معناى لغوى اسلام در اينجا مراد باشد ، به قرينهء اينكه اختلاف اهل كتاب را نقل مىكند ، كه بعد از علم به حقانيت اسلام و تنها به خاطر دشمنىاى كه با يكديگر داشتند آن را نپذيرفتند . درنتيجه معناى جملهء مورد بحث چنين مىشود كه : « دين نزد خداى سبحان يكى است و اختلافى در آن نيست و بندگان خود را امر نكرده مگر به پيروى از همان دين و بر انبياى خود هيچ كتابى نازل ننموده مگر دربارهء همان دين ، و هيچ آيت و معجزه‌اى به پا نكرده مگر براى همان دين كه آن عبارت است از

--> ( 1 ) . سورهء بقرهء ، آيهء 213 . ( 2 ) . الميزان ؛ ج 3 ، ص 391 . ( 3 ) . ر . ك : سورهء يوسف ، آيهء 39 - 40 ؛ سورهء توبه ، آيهء 31 ؛ سورهء نوح ، آيهء 21 ؛ سورهء شعراء ، آيهء 130 ؛ سورهء انبياء ، آيهء 54 ؛ سورهء طه ، آيهء 74 ؛ سورهء زخرف ، آيهء 63 . ( 4 ) . الميزان ؛ ج 3 ، ص 393 . ( 5 ) . سورهء آل عمران ، آيهء 19 .