پس هركس به سعادت رسيد ، با اختيار خود رسيد ، و هركس شقى شد با اختيار خود شد ، و اگر اين نبود حجت ( نه عليه بندگان ، و نه عليه خدا ، تمام نمىشد ) و سنت امتحان و برملاسازى واقعيت‌هاى بندگان ، جارى نمىگرديد . « 1 » * حمد س 556 - تفاوت « حمد » و « مدح » چيست ؟ ج - كلمهء ( حمد ) به‌طوريكه گفته‌اند به‌معناى ثنا و ستايش در برابر عمل جميلى است كه ثناشونده به اختيار خود انجام داده است . به خلاف كلمه ( مدح ) كه هم اين ثنا را شامل مىشود ، و هم ثناى بر عمل غير اختيارى را ، مثلا گفته مىشود ( من فلانى را در برابر كرامّتى كه دارد حمد و مدح كردم ) ولى درمورد تلألوء يك مرواريد و يا بوى خوش يك گل نمىگوئيم آن را حمد كرديم بلكه تنها مىتوانيم بگوئيم ( آن را مدح كردم ) . « 2 » س 557 - چرا خدا منزه از حمد حامدان است ؟ و چرا نخست تسبيح را از ايشان حكايت كرده است ؟ ج - براى اينكه خداى تعالى هيچ موجودى با فعال جميل او ، و به جمال و كمال افعالش احاطه ندارد ، همچنانكه به جميل صفاتش و اسمائش كه جمال افعالش ناشى از جمال آن صفات و اسماء است ، احاطه ندارد ، همچنانكه

--> ( 1 ) . الميزان ؛ ج 3 ، ص 156 - 159 . [ با تلخيص و تصرف ] ( 2 ) . الميزان ؛ ج 1 ، ص 30 .