س 34 - قضيه و داستان قرار گرفتن آدم در بهشت و سپس هبوط و اخراج از آن چه هدفى را دنبال مىكند و چه نتايجى را از آن مىتوان فهميد ؟ ج - از داستان بهشت آدم چنين برمىآيد كه قبل از اينكه آدم در زمين قرار گيرد خداوند بهشتى برزخى و آسمانى آفريده و او را در آن جاى داده ، و اگر او را از خوردن از درخت مزبور نهى كرد براى اين بود كه بدين‌وسيله طبيعت بشرى را آزموده معلوم كند كه بشر جز به اينكه زندگى زمينى را طى كرده و در محيط امر و نهى و تكليف و امتثال تربيت شود ، ممكن نيست به سعادت و بهشت ابدى نائل گردد ، و جز با پيمودن اين راه محال است به مقام قرب پروردگار برسد . از اينجا نيز معلوم مىشود كه هيچكدام از اشكالاتى كه بر اين داستان وارد كرده‌اند وارد نيست ؛ براى اينكه بهشت آدم جاودان نبوده تا اشكال شود به اينكه بهشت جاى اولياى خدا است نه جاى شيطان . و يا اشكال شود به اينكه بهشت جاى خلود است و كسى كه وارد آن شد ديگر بيرون نمىشود پس آدم چطور بيرون آمد ؟ و نيز بهشت دنيايى و مادى نبوده تا مانند سرزمين‌هاى ديگر دنيا جاى زندگى دنيوى باشد و ادارهء آن زندگى تنها به وسيله قانون و امر و نهى مولوى ممكن باشد ، بلكه بهشت برزخى و جايى بوده كه سجايا و اخلاق و خلاصه غرايز بشرى - نه فقط آدم عليه السّلام - ظاهر و هويدا مىشده . « 1 » س 35 - اجمالا بازتاب تمرّد ابليس در سجده بر آدم كه خدا را نافرمانى كرد در روايات چگونه ظاهر شده است ؟ ( بحث روايتى )

--> ( 1 ) . الميزان ؛ ج 8 ، ص 46 .