خداى تعالى تكبر ورزيده نه به آدم . « 1 » س 30 - آيا قرآن كريم ادّعاى ابليس را مبنى بر اينكه « من از او [ آدم ] بهترم ، مرا از آتش آفريده‌اى و او را از گل خلق كرده‌اى » « 2 » تصديق مىكند ؟ ج - قرآن كريم اين معنا را كه او از آتش و آدم از خاك بوده تصديق نموده ، از يك طرف در آيهء « كانَ مِنَ الْجِنِّ فَفَسَقَ عَنْ أَمْرِ رَبِّهِ » « 3 » فرموده كه ابليس از طايفهء جنّ بوده ، و از طرف ديگر در آيهء « خَلَقَ الْإِنْسانَ مِنْ صَلْصالٍ كَالْفَخَّارِ وَ خَلَقَ الْجَانَّ مِنْ مارِجٍ مِنْ نارٍ » « 4 » فرموده كه ما انسان را از گل و جنّ را از آتش آفريديم . پس از نظر قرآن كريم هم مبدأ خلقت ابليس آتش بوده ؛ و ليكن ادعاى ديگرش كه « آتش از خاك بهتر است » را تصديق نفرموده ، بلكه در سورهء بقره آنجا كه برترى آدم را از ملائكه و خلافت او را ذكر كرده اين ادعا را رد كرده است . و نيز در آياتى « 5 » در ردّ ادعايش فرموده : ملائكه مأمور به سجده بر آب و گل آدم نشدند تا شيطان بگويد : « گل از آتش پست‌تر است » ، بلكه مأمور شدند سجده كنند بر آب و گلى كه روح خدا در آن دميده شده بود و معلوم است كه چنين آب و گلى داراى جميع مراتب شرافت و مورد عنايت كامل ربوبى است . و چون ملاك بهترى در تكوينيات دائر مدار بيشتر بودن عنايت الهى است و هيچ‌يك از موجودات عالم تكوين به حسب ذات خود حكمى ندارد ،

--> ( 1 ) . الميزان ؛ ج 8 ، ص 28 . [ با تلخيص ] ( 2 ) . سورهء اعراف ، آيهء 12 . ( 3 ) . سورهء كهف ، آيهء 50 . ( 4 ) . سورهء الرحمن ، آيهء 15 . ( 5 ) . سورهء صاد ، آيهء 71 - 78 .