زندگى اقوام و عمر و اجلشان . 8 - مراد از اين حروف اين است كه اشاره كند به اينكه امت اسلام تا آخر دهر باقى مىماند و منقرض نمىشود ، حساب جمل هم كه نوعى محاسبه است بر اين معنا دلالت دارد . 9 - مراد از اين حروف همان حروف الفباء است ، چيزىكه هست با ذكر نام بعضى از آنها از ذكر بقيه بىنياز بوده ، در حقيقت خواسته است بفرمايد : اين قرآن از الفباء تركيب شده . 10 - اين حروف به منظور ساكت‌كردن كفار در ابتداى سوره‌ها قرار گرفته چون مشركين به يكديگر سفارش مىكردند « مباد به قرآن گوش دهيد ، و هر جا كسى قرآن مىخواند سر و صدا بلند كنيد تا صوت قرآن در بين صوتهاى نا مربوط گم شود » قرآن اين جريان را در آيهء « لا تَسْمَعُوا لِهذَا الْقُرْآنِ وَ الْغَوْا فِيهِ . . . » ( سوره فصلت ، آيهء 26 ) حكايت فرموده . « 1 » و گاهى مىشد كه در هنگام شنيدن صوت قرآن سوت و كف مىزدند و بسا صداهاى دسته‌جمعى در مىآوردند تا رسول خدا را در خواندن آن دچار اشتباه سازند ، لذا خداى تعالى براى اسكات آن رجاله‌ها در آغاز بعضى از سوره‌هاى قرآن اين حروف را نازل كرد ، چون وقتى اين حروف را مىشنيدند به نظرشان عجيب و غريب مىآمد و به آن گوش فرا داده درباره‌اش فكر مىكردند . . . . 11 - اين حروف از قبيل شمردن حروف الفباء است مىخواهد بفهماند كه اين قرآنى كه تمامى شما مردم عرب را از آوردنش عاجز كرده از جنس همين

--> ( 1 ) . مجمع البيان ؛ ج 1 ، ص 32 و 33 .