س 432 - اين‌كه گفته مىشود : « ملك جسمى است لطيف ، كه به هر شكلى جز شكل سگ و خوك درمىآيد ، و جنّ نيز جسمى است لطيف ، كه به هرشكلى حتى شكل سگ و خوك درمىآيد » آيا مطلب صحيحى است ؟ ج - اين مطلب كه بر سر زبانها افتاده ، مطلبى است كه هيچ دليلى بر آن نيست ، نه از عقل و نه از نقل - نه نقل از كتاب و نه نقل از سنت معتبر - ، و اينكه بعضى ادعا كرده‌اند بر اينكه مسلمين بر اين مطلب اجماع دارند ، علاوه بر اينكه چنين اجماعى در كار نيست ، هيچ دليلى بر حجيّت چنين اجماعى در مسائل اعتقادى نيست . « 1 » س 433 - منظور از اينكه روحى كه به سوى مريم فرستاده شده بود به صورت بشر « ممثّل » شد چيست ؟ كه در آيهء شريفهء « فَأَرْسَلْنا إِلَيْها رُوحَنا فَتَمَثَّلَ لَها بَشَراً سَوِيًّا » « 2 » به آن اشاره شده است ؟ ج - از ظاهر سياق برمىآيد كه فاعل كلمهء « تمثّل » ضميرى است كه به روح برمىگردد پس روحى كه به سوى مريم فرستاده شده بود به صورت بشر ممثّل شد ، و معناى تمثل و تجسم به صورت بشر اين است كه در حواس بينايى مريم به اين صورت محسوس شود ، و گرنه درواقع باز همان روح است نه بشر . و چون از جنس بشر و جن نبود ، بلكه از جنس ملك و نوع سوم مخلوقات ذوى العقول بود كه خدا او را در كتابش وصف نموده ، و ملك ناميده ، و آن فردى را كه مأمور وحى است جبرئيل ناميده ، مثلا فرموده : « مَنْ كانَ عَدُوًّا لِجِبْرِيلَ

--> ( 1 ) . الميزان ؛ ج 17 ، ص 14 [ با تصرف ] ( 2 ) . سورهء مريم ، آيهء 17 .