ديگر به نوعى ديگر از موجودات . علاوه بر اين ، انسان كامل‌ترين انواع موجودات و متقن‌ترين مخلوقات جسمانى موجود در آسمان‌ها و زمين است ؛ و اگر جنس بشر در جانب علم و عمل رشدى صالح و نموى درست داشته باشد ذات او از هرموجود ديگر افضل و شريف‌تر و مقامش رفيع‌تر است و درجه بلندترى دارد ، هرچند كه آسمان‌ها هيكل بسيار بزرگ‌تر دارند ، و خداى تعالى در مقام احتجاج عليه كفار خطاب به ايشان مىفرمايد : « أَ أَنْتُمْ أَشَدُّ خَلْقاً أَمِ السَّماءُ بَناها ، آيا بناى شما انسان‌ها استوارتر است يا بناى آسمان‌ها ؟ » . « 1 » و معلوم است كه هرمصنوعى كه مشتمل بر كمال و نقص باشد ، كمال آن ، غرض و مورد نظر صانع آن است نه نقص آن . « 2 » * بلد س 334 - مسائل و موضوعاتى كه در سورهء مباركهء « بلد » به آن پرداخته شده است چيست ؟ ج - اين سوره ( بلد ) بيانگر اين حقيقت است كه خلقت انسان براساس رنج و مشقت است ، هيچ شأنى از شؤون حيات را نخواهى ديد كه توأم با تلخىها و رنج‌ها و خستگىها نباشد ، از آن روزى كه در شكم ما در روح به كالبدش دميده شد ، تا روزى كه از اين دنيا رخت برمىبندد هيچ راحتى و آسايشى كه خالى از تعب و مشقت باشد نمىبيند ، و هيچ سعادتى را خالص

--> ( 1 ) . سورهء نازعات ، آيهء 27 . ( 2 ) . الميزان ؛ ج 10 ، ص 225 و 226 . [ با تصرف ]