گذاشتند ؟ و در هرفرازى به مناسبت عده‌اى از احكام از قبيل برگشتن قبله از بيت المقدس به سوى كعبه ، و احكام حج ، و ارث ، و روزه ، و غير آن را بيان نموده ، به فرازى ديگر پرداخته است . « 1 » * بلاء و امتحان س 333 - آيا خداوند متعال پس از بيان خلقت آسمان‌ها و زمين با آوردن عبارت « لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا » « 2 » ، مىخواهد غرض اصلى خود را از آفرينش ، « بلاء و امتحان » معرفى نمايد ؟ ج - حرف « لام » براى غايت است ؛ و كلمهء « ليبلوكم » از مصدر « بلاء » است كه به‌معناى امتحان مىباشد ؛ و جملهء « أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا » بيان آن امتحان است در شكل استفهام . مىخواهد بفهماند خداى تعالى اگر آسمان‌ها و زمين را با آن نظام حيرت‌انگيزش خلق كرد ، براى اين غايت و نتيجه بود كه شما را بيازمايد و نيكوكاران شما را از بدكارانتان مشخص سازد . و معلوم است كه بلاء و امتحان هيچ‌وقت غرض اصلى قرار نمىگيرد ، هر امتحانى كه در هرجا صورت مىگيرد براى جداكردن خوب از بد و مرغوب از نامرغوب است ، و همچنين است حسنه و سيئه ؛ يعنى اگر امتحانى صورت مىگيرد تا مردم خوب و داراى حسنات از مردم بد و داراى سيئات جدا شوند ، اين جداسازى نمىتواند غرض اصلى باشد ، بلكه براى كار و غرضى ديگر است ، و آن جزائى است كه بر حسنه و سيئه مترتب مىشود . جزاء هم نمىتواند غرض نهائى باشد ، آن نيز به خاطر اين است كه وعدهء

--> ( 1 ) . الميزان ؛ ج 1 ، ص 69 . ( 2 ) . سورهء هود ، آيهء 7 .