قيمت همه آنان را آزاد كند - و خدا داناتر است - . « 1 » * برزخ س 324 - نسبت « برزخ » به « قيامت » چگونه بوده ؟ و بازجويى و سؤال و حسابرسى در اين دو عالم براى افراد چگونه است ؟ ج - به‌طورى كه آيات راجع به عالم برزخ بدان اشاره نموده ، و روايات وارده از پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و امامان اهل بيت عليهم السّلام به‌طور تفصيل از آن خبر مىدهد ، بازجويى از تك‌تك مردم در قبر ، و اجراى پاره‌اى از ثواب‌ها و عقاب‌ها در آن ، غير از مسأله حساب روز قيامت و بهشت و دوزخ جاودانه‌اى است كه خداوند از آن خبر داده است . چون بازجويى و سؤالى كه افراد در قبر دارند ، براى تكميل پروندهء اعمال است ، تا براى فرارسيدن قيامت بايگانى شود ، و بهشت و دوزخ برزخى هم منزلگاه موقتى است ، مانند منزلگاه‌هاى موقتى كه براى مسافرين در وسط راه آماده مىسازند . آرى ، در عالم برزخ به‌طور كامل به حساب كسى نمىرسند ، و در آنچه كرده حكم فصل و جزاى قطعى صادر نمىكنند ، همچنانكه آيهء « . . . يُسْحَبُونَ فِي الْحَمِيمِ ثُمَّ فِي النَّارِ يُسْجَرُونَ ، . . . در آب جوشان كشيده شوند ، و پس از آن در آتش سوخته گردند » « 2 » و نيز آيات ديگرى « 3 » بدان اشاره دارند .

--> ( 1 ) . الميزان ؛ ج 6 ص 514 . [ با تصرف ] ( 2 ) . سورهء مؤمن ، آيهء 72 . ( 3 ) . ر . ك : سورهء مؤمن آيهء 46 ؛ سورهء آل عمران ، آيهء 169 ، 170 ؛ سورهء مؤمنون ، آيهء 99 و 100 .