* برده‌گيرى س 315 - مسألهء « برده‌گيرى » در مجتمعات بشرى چگونه بوده است ؟ ج - تا آنجا كه تاريخ بشريت نشان مىدهد از زمانهاى قديم بطورى كه نمىتوان ابتدايى تاريخى براى آن پيدا كرد ، مسأله برده‌گيرى و خريد و فروش افرادى از جنس بشر به نام « غلام » و « كنيز » مسأله‌اى دائر و معروف در بين مجتمعات بشرى بوده و شايد امروزه هم در بين بعضى از قبائل دور افتاده و عقب‌ماندهء آفريقا و آسيا معمول باشد . اين سنّت در بين جميع ملل و امم متمدن قديم مانند هند ، يونان ، روم و ايران و همچنين در بين اديان آسمانى آن روز مثل دين يهود و نصارا ( به‌طورى كه از انجيل و تورات استفاده مىشود ) رواج داشته است . و معناى اصلى آن اين بوده كه انسان در تحت شرائط مخصوصى آزاديش سلب شده و به صورت متاعى كه قابل ملكيت است مانند ساير اجناس و متاعهائى كه به ملكيت درمىآيد از قبيل حيوانات و نباتات و جمادات در آيد ، و معلوم است كه اگر انسانى مملوك شد ديگر اختيارى از خود ندارد ، چون اعمال و آثار او نيز به ملكيت غير درآمده است . « 1 » س 316 - مسأله برده‌گيرى بيشتر در ميان چه طوائفى از انسانها رواج داشته است ؟ و آيا بر اين مسأله نظام و مقررات خاصى حاكم بوده است ؟ ج - اين سنّت نخست دربارهء اسراى جنگى معمول و سپس دربارهء زنان و

--> ( 1 ) . الميزان ؛ ج 6 ص 491 و 493 . [ با تصرف ]