انسان‌هاى فعلى آخرين ادوار آن است ؟ هرچند كه ممكن است از بعضى آيات كريمهء قرآن استشمام كرد كه قبل از خلقت آدم ابوالبشر و نسل او انسان‌هايى ديگر در زمين زندگى مىكرده‌اند ، مانند آيهء شريفهء : « وَ إِذْ قالَ رَبُّكَ لِلْمَلائِكَةِ إِنِّي جاعِلٌ فِي الْأَرْضِ خَلِيفَةً قالُوا أَ تَجْعَلُ فِيها مَنْ يُفْسِدُ فِيها وَ يَسْفِكُ الدِّماءَ ، و زمانى كه پروردگارت به فرشتگان فرمود : مىخواهم در زمين جانشينى بگذارم ، گفتند باز در زمين كسانى مىگذارى كه در آن فساد كنند و خون‌ها بريزند ؟ » « 1 » كه از آن برمىآيد قبل از خلقت بنى نوع آدم دورهء ديگرى بر انسانيت گذشته . بله در بعضى از روايات واردهء از ائمه اهل بيت عليهم السّلام مطالبى آمده كه سابقهء ادوار بسيارى از بشريت را قبل از دورهء حاضر اثبات مىكند . « 2 » * انشراح س 276 - خصوصيت سورهء شريفهء « انشراح » چيست ؟ ج - در اين سوره ( انشراح ) رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله را امر مىكند به اينكه كمر خدمت را در راه خدا ببندد ، و به سوى او رغبت كند ، و به اين منظور نخست منت‌هايى كه بر او نهاده تذكر مىدهد . « 3 »

--> ( 1 ) . سورهء بقره ، آيهء 30 . ( 2 ) . الميزان ؛ ج 4 ، ص 222 و 223 . ( 3 ) . الميزان ؛ ج 20 ، ص 528 و 529 .