و در اخبار براى اين جريان نظايرى هست ، از آن جمله در اخبار « 1 » آمده كه قبر يا روضه‌اى است كه از باغ‌هاى بهشت ، و يا حفره‌اى است از حفره‌هاى جهنم ، و يا آمده است « 2 » كه قبر مؤمن تا چشمش كار مىكند وسيع است . پس بنابراين‌جا دارد كلام رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله را كه فرمود : « سبحان اللّه ، وقتى روز مىآيد شب كجا مىرود » را حمل كنيم بر چنان معنايى . « 3 » س 5 - گفته شده است كه بهشتيان دوزخيان را استهزاء و مسخره مىكنند با اينكه از صفات بهشتيان اين است كه سخن لغو و باطل نمىگويند آيا اين استهزاء و مسخره‌كردن سخن لغو و باطل نيست ؟ ج - آيهء شريفهء « وَ نادى أَصْحابُ الْجَنَّةِ أَصْحابَ النَّارِ . . . » « 4 » به همين مطلب اشاره دارد ، و اين نوع مسخره‌كردن لغو و باطل نيست تا صدورش از اهل بهشت معقول نباشد ؛ چون سخريه وقتى باطل است كه از آن هيچ غرض صحيحى منظور نباشد مانند استهزاى حقّ . امّا اگر منظور معارضه به مثل و يا غرض حقّ ديگرى باشد البته لغو نخواهد بود ، همچنانكه در آياتى « 5 » سخريه به دو قسم آمده است ؛ يكى حقّ و يكى باطل . « 6 » * آدم س 6 - در ارتباط با آيهء « وَ عَلَّمَ آدَمَ الْأَسْماءَ كُلَّها ، ثُمَّ عَرَضَهُمْ . . . » آنچه آدم از

--> ( 1 ) . بحار الانوار ، ج 6 ، ص 214 ، ح 2 . ( 2 ) . بحار الانوار ، ج 6 ، ص 262 ، ح 108 . ( 3 ) . الميزان ؛ ج 4 ، ص 31 - 33 . ( 4 ) . سورهء اعراف ، آيهء 44 . ( 5 ) . ر . ك : سورهء هود ، آيهء 38 ؛ سورهء مطففين ، آيهء 34 . ( 6 ) . الميزان ؛ ج 8 ، ص 148 . [ با تصرف ]