س 269 - براى انسان چند نوع نقص و كمال متصور است ؟ ج - انسان داراى دو نوع نقص و كمال است ؛ يكى نقص و كمال طبيعى ، كه خارج از شعور و مشيت او است ( از قبيل خوشگلى و خوش‌لباسى ، و يا بلندى و خوش‌صورتى ، و خوش خطى ، و سفيدى ، و لذت‌بخشى غذا ، و خانه ، و همسرش و امثال اينها ) كه كمال او شمرده نمىشود ، هرچند كه نوعى كمال طبيعى هست ، و همچنين عكس آن نقص خود او شمرده نمىشود ، هرچند كه نقص طبيعى هست . و ديگرى نقص و كمالى است كه به اختيار و اعمال او وابسته است . « 1 » س 270 - بين انسان كامل و غيركامل از نظر صدور افعال چه فرقى هست ؟ ( بحث فلسفى ) ج - ميان انسان كامل و غيركامل از نظر صدور افعال فرق است ، انسان كامل و داراى ملكه فاضله از مخالفت مصون است ، و ملكهء راسخه در نفسش نمىگذارد او كار خلاف بكند ، ولى انسان ناقص چنين مانع و جلوگيرى در نفس ندارد . خداوند همه را در به دست آوردن ملكات فاضله يارى فرمايد . « 2 » س 271 - اگر قوانين الهى را مختص به افراد و اجتماعات ناقص و عقب افتاده بدانيم ، و تجويز كنيم كه انسان كامل تكليف نداشته باشد چه عواقبى دارد ؟ ( بحث فلسفى ) ج - اگر تجويز كنيم كه انسان كامل تكليف نداشته باشد تجويز كرده‌ايم كه افراد متمدن ، قوانين و احكام را بشكنند ، و معاملات را فاسد انجام دهند ، و مجتمع را فاسد و درهم و برهم كنند ، و حال آنكه عنايت الهى چنين نخواسته

--> ( 1 ) . الميزان ؛ ج 3 ، ص 173 . [ با تصرف ] ( 2 ) . الميزان ؛ ج 12 ، ص 295 .