صالح و حتى پيغمبران ) از آن مستثنى نيست . و اين سنّت الهيه سنّتى است عملى و متكى بر يك سنتى ديگر كه آن سنتى است تكوينى و عبارت است از سنت هدايت عامهء الهيه ، از آن جهت كه با موجودات مكلّف نظير انسان ارتباط دارد ، و انسان و اندازه و اجل او را [ قضا و قدر ] رهبرى مىنمايد . و با اين ترتيب روشن است كه ناموس امتحان قابل نسخ نيست زيرا متكى به يك سنت تكوينى است و نسخ در سنن تكوينى مساوق با فساد مىباشد و فساد در تكوين محال است . و آياتى كه خلقت را براساس حق مىداند ، و نيز آياتى كه مسألهء بعث را حق مىداند بر اين معنا نيز دلالت و حداقل اشاره دارد ، مانند آيهء : « ما خَلَقْنَا اللّه السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ وَ ما بَيْنَهُما إِلَّا بِالْحَقِّ وَ أَجَلٍ مُسَمًّى ، ما آسمان‌ها و زمين را و آنچه بين آن دو است را جز به حق و براى أجلى معين نيافريديم » « 1 » و آيات « 2 » ديگر . « 3 » * امد س 234 - فرق بين « امد » ، « ابد » و « زمان » چيست ؟ ج - كلمهء « امد » معناى فاصلهء زمانى را افاده مىكند . راغب « 4 » در مفردات خود گفته كلمهء « امد » و كلمهء « ابد » معنايى نزديك به هم دارند . با اين فرق كه

--> ( 1 ) . سورهء احقاف ، آيهء 3 . ( 2 ) . ر . ك : سورهء مؤمنون ، آيهء 115 ؛ سورهء دخان ، آيهء 39 ؛ سورهء عنكبوت ، آيهء 5 . ( 3 ) . الميزان ( 20 جلدى ) ؛ ج 4 ، ص 53 و 54 + الميزان ( 40 جلدى ) ؛ ج 7 ، ص 61 . [ با تلخيص و تصرف ] ( 4 ) . مفردات راغب ، ص 24 ؛ ماده ( امد ) .