ساخته و دنيا را زير و رو كردند . « 1 » س 187 - آيا اهل كليسا دين زور و شمشير است يا دين اسلام ؟ ج - چندين قرن بود كه در كليساها محكمه‌اى به نام محكمهء دينى درست كرده بودند كه در آن محكمهء عقايد مسيحيان را تفتيش نموده و هركس را منحرف از دين خود مىديدند محكوم به آتش مىنمودند . در حقيقت محكمه خود را به محكمهء عدل الهى در قيامت كه هم بهشت دارد و هم آتش تشبيه مىكردند . عمّال خود را مأمور مىكردند كه در شهرها بچرخند و هرفرد مسيحى را كه ديدند اعتقادى غير از اعتقاد كليسا را دارد و حتى اگر در مسائل طبيعى و يا رياضى نظريه‌اى داشته باشد كه فلسفهء « اسكولاستيك » آن را نگفته ، او را به‌عنوان مرتد از دين به محكمهء كليسا جلب نموده ، زنده‌زنده در آتش مىسوزاندند ، چون كليسا فقط فلسفهء اسكولاستيك را قبول داشت و آن را ترويج مىكرد ( و جنبهء دينى و قداست مذهبى به آن داده بود ) . و اى كاش براى ما توضيح مىدادند كه آيا در نظر عقل سليم گستردن توحيد در عالم و ريشه‌كن ساختن و ثنيت و تطهير دنيا از قذرات فساد ، مهم‌تر است ، يا خفه‌كردن و آتش زدن كسى كه نظريهء حركت خورشيد به دور زمين را داده و آن نظريهء بطلميوسى ( كه زمين و افلاك همچون پوست پياز است ) را رد كرده ؟ آيا اين كليسا نبود كه حدود دويست سال جنگ‌هاى صليبى را به راه انداخت ؟ شهرها را ويران و ميليون‌ها نفوس بشر را نابود و عرض‌ها و

--> ( 1 ) . الميزان ؛ ج 4 ، ص 259 .