تفكر » ، اين سه نيرو نفس را وادار باتخاذ علومى مىكند كه افعال مناسب آن قوه از آن سرچشمه مىگيرد . توضيح اينكه : كليه افعال انسانى يا بازگشت به جلب منافع مىكند ، مانند خوردن و آشاميدن و لباس پوشيدن و امثال اينها . و يا بازگشت به دفع ضرر مىنمايد ، مانند دفاع از جان و مال و حيثيت و مانند آن . و يا از قبيل افعالى است كه مربوط به تصور و تصديق فكرى است [ همچون برهان و استدلال آوردن ] مانند تشكيل « قياس » و اقامه دليل بر مطالب گوناگون و امثال آن . قسم اوّل از قوهء شهويه و قسم دوم از قوهء غضبيه و قسم سوم از قوهء فكريه سرچشمه مىگيرد . و چون ذات انسان از تركيب و اتحاد اين قواى سه‌گانه حاصل شده و بر اثر اين تركيب مىتواند مبدأ افعال خاصى شود و در سايه آن به سعادتى كه اين تركيب به خاطر آن قرار داده شده نائل گردد ، لذا همواره بايد مواظب باشد هيچ‌يك از اين سه قوه از جاده اعتدال خارج نشود ، كه در غير اين صورت سعادت انسانى از بين مىرود . « 1 » س 143 - در « علم اخلاق » حدّ اعتدال هريك از قواى سه‌گانه ( شهوت ، غضب ، تفكّر ) چگونه تبين شده است ؟ ( بحث اخلاقى ) ج - در اين علم حد اعتدال هريك از قواى سه‌گانه و جنبهء افراط و تفريط آن را روشن ساخته‌اند به اين ترتيب كه : حد اعتدال قوهء شهويه « عفت » و حد افراط

--> ( 1 ) . الميزان ( 40 جلدى ) ؛ ج 2 ، ص 242 .