تحقق ولايت فقيه در امر حكومت با طرح كردن راه‌هاى مشخص و قابل عملى نيز توجه داشته‌اند . حضرت امام در اين كتاب ابتدا به نقشه‌هاى دشمنان كه براى نابودى اسلام به معرض اجرا گذارده شده اشاره مىكنند و با بيانى مستدل به شبهاتى از قبيل اين‌كه اسلام در عصر تمدن و صنعت قادر نيست جامعه را اداره كند و يا اين‌كه موازين حقوقى آن براى حل مشكلات جامعه ضعيف و ناتوان است ، پاسخ مىدهند و در همين رابطه اشاره مىكنند كه القائات دشمنان در ايجاد زمينهء لازم براى جدايى دين از سياست حتى در حوزه‌هاى علميه نيز اثر كرده است به طورى كه اگر كسى بخواهد دربارهء حكومت اسلامى سخن بگويد ، بايد تقيه كند . امام خمينى با اشاره به ضعف‌هاى داخلى و خودباختگى در برابر تمدن جديد كه رهاورد تبليغات استعمارگران بوده است ، به حوزه‌ها و طلاب جوان و انديشمندان اسلام هشدار مىدهند كه با جديت تمام به وظايف سياسى و اجتماعى خويش همت گمارند ، و فريب اين نقشه‌ها و شبهه‌ها را نخورند ، زيرا اسلام با پيشرفت مادى مخالف نيست و مشكلات اجتماعى راه‌حل‌هاى اخلاقى و اعتقادى مىخواهد و اسلام دينى است جامع كه قادر است تمامى مشكلات را حل كند مشروط به آن‌كه انديشمندان و علماى اسلام به تلاش برخيزند . امام خمينى با بيان اين واقعيت مسلّم تاريخى كه پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله و سلم خليفه تعيين كرده است . اين سؤال را مطرح مىكند كه آيا تعيين خليفه براى بيان احكام است ؟ بيان احكام كه خليفه نمىخواهد . خليفه براى حكومت است ، براى اجراى مقررات و قوانين است . در اينجا مهم اين است كه ما به ضرورت تشكيل حكومت اسلامى معتقد شويم و در اين صورت است كه جايگاه خليفه روشن مىشود . حضرت امام در اين كتاب مواردى را به عنوان دلايل ضرورت تشكيل حكومت