متعدى و متجاوزند ؛ ولى براى عموم مردم ترس و نگرانى مفهوم ندارد . در آيهء دوم مىفرمايد : ( يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَ أَطِيعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ ) . در روايت است كه آيهء اول ( أَنْ تُؤَدُّوا الْأَماناتِ إِلى أَهْلِها ) مربوط به ائمه عليهم السلام است ، و آيهء حكم به عدل ( وَ إِذا حَكَمْتُمْ بَيْنَ النَّاسِ ) مربوط به امرا مىباشد ، و اين آيه ( أَطِيعُوا اللَّهَ ) خطاب به جامعهء مسلمين است « 1 » . به آنان امر مىفرمايد كه از خدا ، در احكام الهى ، و از رسول اكرم صلى الله عليه و آله و سلم و اولوا الأمر ؛ يعنى ائمه ، پيروى و اطاعت كنند . از تعاليمشان پيروى ، و از احكام حكومتى آنان اطاعت نمايند . عرض كردم كه اطاعت از اوامر خداى تعالى غير از اطاعت از رسول اكرم صلى الله عليه و آله و سلم مىباشد . كليهء عباديات و غير عباديات ( احكام شرع الهى ) اوامر خداوند است . رسول اكرم صلى الله عليه و آله و سلم در باب نماز هيچ امرى ندارد . و اگر مردم را به نماز وا مىدارد ، تأييد و اجراى حكم خداست . ما هم كه نماز مىخوانيم ، اطاعت امر خدا را مىكنيم . و اطاعت از رسول اكرم صلى الله عليه و آله و سلم غير از « طاعة اللَّه » مىباشد . اوامر رسول اكرم صلى الله عليه و آله و سلم آن است كه از خود آن حضرت صادر مىشود و امر حكومتى مىباشد . مثلًا از سپاه اسامه پيروى كنيد ؛ سرحدات را چطور نگه‌داريد ، ماليات‌ها را از كجا جمع كنيد ؛ با مردم چگونه معاشرت نماييد . . . اين‌ها اوامر رسول اكرم است . خداوند ما را الزام كرده كه از حضرت رسول صلى الله عليه و آله و سلم اطاعت كنيم ؛ چنان‌كه مأموريم از « اولوا الأمر » - كه به حسب ضرورت مذهب ما مراد ائمه عليهم السلام مىباشند - اطاعت و پيروى نماييم . اطاعت از « اولوا الأمر » ، كه در اوامر حكومتى مىباشد ، نيز غير اطاعت خداست . البته از باب اينكه خداى تعالى فرمان داده كه از رسول و اولوا الأمر پيروى كنيم ، اطاعت از آنان در

--> ( 1 ) . الكافي ، ج 1 ، ص 276 ، « كتاب الحجّة » ، « باب أنّ الإمام عليه السلام يعرف الإمام الذي يكون من بعده . . . » ، حديث 1 ؛ تفسير القمّي ، ج 1 ، ص 141 ؛ تفسير العياشي ، ج 1 ، ص 249 ، حديث 167 .