است ؟ و مقدار نمازهاى يوميه واجب بر من را تا تاريخ 10 / 8 / 1360 ذكر و براى من بنويسيد . ( در مورد روزه گرفتن هم همچنين است ) . بسمه تعالى ، شناسنامه ، ميزان نيست و بلوغ محقّق مىشود به اين‌كه پانزده سال قمرى تمام شود يا علائم ديگر - كه در رساله مذكور است - محقّق شود . 2 . من از تاريخ 10 / 8 / 1360 شروع كردم به نماز خواندن تا به حال كه مىخوانم ؛ ولى در اين مدت ، من خيلى از نمازهاى يوميهء خود را به دليل‌هاى مختلفى و بعضىها را هم بدون دليل نخواندم و مقدار دقيق آن‌ها را هم نمىدانم . از شما كه مرجع تقليد من هستيد ، تقاضا دارم كه جواب اين مسأله را براى من به طور روشن بيان كنيد . بسمه تعالى ، هر مقدار كه يقين داريد در حال بلوغ ، نماز فوت شده را قضا نماييد . سلامتى و سعادتمندى جناب‌عالى را در خدمت به اسلام و مسلمين از خداوند متعال خواستاريم . والسلام على عباد اللَّه الصالحين [ سؤال 7782 ] 442 - 647 3 . زمان بلوغ انسان كه تكاليف مذهبى به عهدهء او گذاشته مىشود چه وقتى مىباشد ؟ آيا فقط با رويش موهاى زايد ، تكاليف مذهبى بر او واجب مىشود ؟ بسمه تعالى ، علامت‌هاى بلوغ شرعى در رسالهء عمليه مذكور است . [ سؤال 7783 ] 40865315 بسمه تعالى 28 / 8 / 1361 دفتر محترم حضرت آيت اللَّه العظمى امام خمينى ، مرجع عالىقدر ، سلام عليكم لطفاً بفرماييد كه تكليف شرعى براى پسران و دختران از چه موقعى واجب مىشود ؟ آيا اين حد سنى است يا جنسى ؟ اگر سنى است بفرماييد از روى ماه‌هاى قمرى بايد حساب شود يا از روى ماه‌هاى شمسى و اگر جنسى است بفرماييد از روى چه علائمى و اگر كسى از نظر جنس قبل از سن مكلف شده باشد و از نظر سنى و از روزى كه پانزده سالگى را بر طبق ماه‌هاى قمرى تمام كرده و وارد شانزده سالگى شده