[ سؤال 5497 ] 26876359 بسمه تعالى محضر مبارك حضرت آيت اللَّه العظمى امام خمينى ، مدّ ظله العالى يكى از طلاب قم سه سال در محلى امام جماعت بوده و مخارجش از منبر و وجوهات بوده و در اين مدت از پول منبر و اجارهء منزل ، به عنوان حجة الاسلام به مكه مشرف شده ؛ آيا مستطيع بوده و عمل او صحيح بوده يا خير ؟ وى در سال ديگر ، به عنوان روحانى كاروان مكه مشرف شده و اجير هم شده و قصد نيابت كرده ؛ آيا اين حج صحيح بوده است يا وظيفه داشته سال دوم را به عنوان حجة الاسلام انجام دهد ؟ و آيا وظيفهء فعلى او چيست ؟ و آيا مىتواند فعلًا حجى به عنوان مافىالذمة اعم از حجة الاسلام و نيابت مستحب و واجب انجام دهد ؟ بسمه تعالى ، پول منبر و اجارهء منزل اگر علاوه بر كفايت براى مؤونه سال ، وافى به مصارف حج بوده مستطيع بوده است و هر دو حج صحيح واقع شده است ؛ ولى اگر در حج اول مستطيع نبوده ، حج اسلام محسوب نمىشود و هر وقت مستطيع شده ، بايد حجة الاسلام به‌جا آورد ؛ و در موقع حج نيابتى اگر مستطيع نبوده ، حج نيابتى صحيح است . [ سؤال 5498 ] 26887673 بسمه تعالى محضر مقدس حضرت آيت اللَّه العظمى ، ادام اللَّه بقائه هرگاه زنى با كسب بتواند مخارج خودش را متكفل شود و مخارج حجّش را نيز دارد ، لكن ممكن است در صورتى كه حج برود ، شوهرش براى مخارج به زحمت بيفتد . آيا اين زن مستطيع است يا خير ؟ بسمه تعالى ، اگر به زحمت افتادن شوهر موجب حرج براى او نباشد ، مستطيع است .