و در صورتى كه وظيفهء شرعى افطار روزه است ، با عنايت به اين‌كه سراسر سال را در سفر هستم ، در چه موقعى از سال مىتوانم قضاى روزهء ماه مبارك را به‌جاى آورم ؟ و همچنين تكليف عبادات و تكاليف سال‌هاى قبل ، با توجه به اين‌كه در اثر عدم آگاهى به مسأله انجام داده‌ام و مقلد امام بودم چيست ؟ آيا قضاى آن‌ها واجب است ؟ استدعا دارد با عنايت به اين‌كه ماه مبارك رمضان نزديك است و عده‌اى ديگر از همكاران ، شرايط مشابه را دارند ، فتواى مبارك امام خمينى را مرقوم فرمايند . بسمه تعالى ، در محل كار و بين راه ، حكم مسافر داريد ؛ و قضاى روزه را ايام تعطيل در وطن يا با قصد اقامت ده روز در سفر به‌جا بياوريد ؛ و نماز و روزه‌اى كه مخالف وظيفهء مسافر انجام گرفته قضا دارد . 2 . شخصى سفرهء حضرت ابوالفضل عليه السلام نذر دارد ؛ ولى به علت كمى جا در محل سكونت نمىتواند نذر خويش را ادا نمايد . بنابر اين آيا مىتواند وجه خرجى سفره را به حساب جنگ‌زدگان و يا ساير مواردى كه براى دولت جمهورى اسلامى ايران داراى اهميت است واريز نمايد ؟ بسمه تعالى ، اگر صيغهء مخصوص نذر را نخوانده نذر وجوب وفا ندارد و اختيار با خود شخص است ؛ ولى چنانچه صيغهء نذر را خوانده باشد ، بايد بر طبق آن عمل كند ؛ مگر آن‌كه قدرت بر وفا نداشته باشد . [ سؤال 2515 ] 12021095 بسمه تعالى 16 / 4 / 1361 محضر حضرت آيت اللَّه العظمى ، رهبر عالىقدر ، آقاى خمينى ، مدّ ظله العالى اولًا ، سلامتى حضرت را از خداوند متعال خواستارم . ثانياً ، شخصى از وطن خود هر روز مىرود به هشت فرسخى يا بيشتر ، مدتى است - شايد پنج سال يا بيشتر باشد - كارمند يك شهرى است ؛ ناچار است در ماه رمضان هم رفت و آمد كند ، لذا هر صبح مىرود محل كارش ، قبل از ظهر بر مىگردد به وطن خود ؛ نماز ظهر و عصر را در خانهء خود مىخواند ؛ بعد از ظهر مىرود محل كار خود ، غروب آفتاب همان روز بر مىگردد