به حكم بوده ، در حدى كه احتمال وجوب هم نمىداده ، كفاره ساقط است . [ سؤال 1590 ] 7245991 بسمه تعالى سه مسأله مورد سؤال است لطفاً جواب آن‌ها را مرقوم فرماييد : 1 . من از زمان بلوغ تا سن بيست سالگى نماز نمىخواندم و روزه هم نمىگرفتم . با توجه به اين‌كه از اسلام زباناً دفاع مىكردم و هرگز ميل ضد اسلامى و ضد انقلابى نداشته‌ام ، آيا قضاى نماز و روزه واجب است يا خير ؟ بسمه تعالى ، واجب است . 2 . به چه صورت مىتوان 5 - 6 سال روزه را قضا كرد ، و يا كفاره داد ؟ بسمه تعالى ، لازم نيست روزه‌هاى قضا پشت سر هم باشد و مىتوانيد به تدريج و با فاصله بگيريد ، ولى اگر كفاره بر عهده شما باشد ، بايد به ترتيبى كه در رساله ذكر شده عمل كنيد . 3 . اگر پدر كسى حالت سؤال اول را داشت و سى سال - كم و بيش - واجباتش ترك شد ، آيا قضاى آن بر پسر بزرگ‌تر واجب است ؟ و در صورتى كه استطاعت براى اجير گرفتن ، و توانايى اين همه قضا را ندارد ، به چه صورت ادا كند ؟ بسمه تعالى ، قضاى نماز و روزهء پدر بعد از مردن او ، بر عهدهء پسر بزرگ‌تر است و اگر خودش نمىتواند يا نمىخواهد انجام دهد ، بايد كسى را براى آن اجير كند . [ سؤال 1591 ] 5287 - 657 2 . با توجه به جو فكرى كه در زمان طاغوت به خصوص بر جوانان مملكت به وجود آورده بودند و آن‌ها را يا از احكام اسلام به دور و يا بىتفاوت مىنموده‌اند ؛ اگر كسى در آن دوران به سن بلوغ برسد و او اصلًا نه به اسلام آشنا و متعهد بوده و نه خانوادهء او به او امر مىكرده‌اند ؛ آيا بايستى نماز و روزه‌هايى را كه در آن‌موقع نگرفته - اكنون كه آگاه و متعهد نسبت به احكام اسلامى شده است - قضاى آن‌ها را به‌جا بياورد ؟ بسمه تعالى ، نماز و روزه‌هاى فوت شده را بايد قضا كند .