تكميل آن داشته‌اند امّا متأسفانه زمينهء آن فراهم نگرديده و در الطلب و الإرادة « 1 » از عدم تحقق آن ، با حسرت ياد مىكنند . اين كتاب آخرين كتاب اخلاقى - عرفانى نوشته شده به قلم امام مىباشد . مطلب بسيار مهم در شناخت رويكرد اخلاقى - عرفانى امام خمينى اين است كه ايشان كتاب يا استاد اخلاق را آن نمىدانند كه صرفاً معلومات اخلاقى را به خواننده و شنونده انتقال دهد و او را آگاه به مسائل اخلاقى سازد ؛ از نظر حضرت امام كتبى مانند طهارة الأعراق ابن مسكويه ، اخلاق ناصرى خواجه نصيرالدين طوسى و احياء العلوم غزالى براى اصلاح اخلاق آدمى كافى نمىباشد و حتى موجب باز ماندن انسان از مقصد مىشود . امام خمينى كتاب و درس اخلاق را آن مىدانند كه با إبشار و تنذير و موعظه و نصيحت ، مقاصد اخلاقى را در نفوس جاى دهد ، به گونه‌اى كه امراض نفسانى را درمان كند نه اينكه تنها راه علاج را نشان دهد . و مىفرمايد : ريشه‌هاى اخلاق را فهماندن و راه علاج نشان دادن ، يك نفر را به مقصد نزديك نكند و يك قلب ظلمانى را نور ندهد و يك خُلق فاسد را اصلاح ننمايد . كتاب اخلاق آن است كه به مطالعهء آن ، نفس قاسى ، نرم ، و غير مهذّب ، مهذّب ، و ظلمانى ، نورانى شود ؛ و آن ، به آن است كه عالِم در ضمن راهنمايى ، راهبر و در ضمن ارائهء علاج ، معالِج باشد و كتاب ، خود ، دواىِ درد باشد نه نسخهء دوانما . طبيب روحانى بايد كلامش حكمِ دوا داشته باشد نه حكم نسخه . اين كتاب در قالب يك پيش گفتار ، يك مقدمه و شش مقاله و بيست و پنج مقصد تأليف يافته است . نقل حديث شريف ، بيان حقيقت عقل و جهل ، بيان

--> ( 1 ) - الطلب و الإرادة ، ص 57 .