إِلهٌ وَ فِي الْأَرْضِ إِلهٌ « 1 » و قوله : هُوَ الْأَوَّلُ وَ الْآخِرُ وَ الظَّاهِرُ وَ الْباطِنُ « 2 » كه هر يك اشاره به علوم عاليهء حكمتِ ماقبل الطبيعه است به وجه عرفانى ، و هر كس مراجعه به احاديث شريفهء اهل بيت عصمت و طهارت كند ، خصوصاً كتاب اصول كافى شريف و توحيد شيخ صدوق « 3 » و همين‌طور كتاب نهج البلاغه « 4 » و ادعيهء مأثوره از آن بزرگواران ؛ خصوصاً صحيفهء سجّاديه « 5 » از روى تدبّر و تفكر ، خواهد دانست كه مشحون از علوم الهيه و معارف ربّانيه و اسماء و صفات و

--> ( 1 ) - « اوست كه هم در آسمان خداست ، و هم در زمين خداست » . ( الزخرف ( 43 ) : 84 ) ( 2 ) - « او اوّل و آخر و ظاهر و باطن است » . ( الحديد ( 57 ) : 3 ) ( 3 ) - توحيد شيخ صدوق رحمه الله كتابى است حديثى و بسيار ارزشمند تأليف شيخ المُحدّثين‌محمّد بن علىّ بن حسين قُمى ، كه در آن روايات مربوط به موضوعات توحيد ، اسماء و صفات حق تعالى را جمع‌آورى كرده است . اين كتاب ذى قيمت ، مورد عنايت و شرح نويسى گروهى از علماى اماميه بوده است . ( الذريعة ، ج 4 ، ص 482 ) ( 4 ) - نهج البلاغة ، مجموعه‌اى از سخنان اميرالمؤمنين علىّ بن أبىطالب عليهما السلام است ، كه توسّط محمّد بن حسين بن موسى مشهور به شريف رضى ( متولّد 359 - متوفّى 406 ق ) جمع‌آورى شده ، و در رجب سال 400 هجرى ، كار تأليف و جمع‌آورى آن به پايان رسيده است . اين كتاب مشتمل بر سه بخش است : خطبه‌ها ، نامه‌ها و كلمات قصار آن امام همام عليه السلام . بر نهج البلاغة شروح زيادى نوشته شده است كه معروف‌ترين آنها عبارتند از : 1 - شرح ابن أبيالحديد مُعتزلى ، 2 - شرح كمال الدين ابن ميثم بحرانى . ( الذريعة ، ج 24 ، ص 413 ، و ج 4 ، ص 144 ، و ج 6 ، ص 228 ) ( 5 ) - صحيفه سجّاديه ، مجموعه‌اى از دعاهايى است كه سند آن به امام چهارم شيعيان ، حضرت علىّ بن حسين زين‌العابدين عليهما السلام مىرسد . از اين كتاب گرانبها به زبور آل محمّد و صحيفه كامله نيز ياد مىشود . بر اين اثر جاودان شروح مختلفى نگاشته شده ، كه از همه مبسوطتر ، شرح عالم محقّق سيّد عليخان مدنى شيرازى به نام رياض السالكين است . ( الذريعة ، ج 15 ، ص 18 )