و ليلهء عالم طبيعت ، از اوّل آن تا مطلع فجر يوم القيامه ، براى آنها ليلهء قدر است و در جميع اين ليله در سلامت از تصرّف دست ابليس و دام آن - كه طبيعت و شؤون آن است - مىباشند ؛ سَلامٌ هِيَ حَتَّى مَطْلَعِ الْفَجْرِ « 1 » ، از اين جهت ، دربارهء آنها « جُزْنا وَهِيَ خامِدَةٌ » است و دربارهء مؤمن « فَقَدْ أطْفَأ نُورُكَ لَهَبِي » وارد است . و بالجمله ، ورود عقل به عالم طبيعت ، ورود با سلامت يا قريب به سلامت است و براى اطاعت امر و انفاذ حكم است ؛ و براى عقل كلّ ، رؤيت جمال جميل در مرآت تفصيلى است و بسط توحيد در تكثير است و برگرداندن حكم تكثير به توحيد است ، از اين جهت ، فلاح مطلق و مطلق فلاح ، در قول « لا إلهَ إلَّا اللَّه » است « 2 » ، منتها آن‌كه از براى حقايق توحيد و قول « لا إلهَ إلَّااللَّه » مدارج و مراتبى است كثيره بلكه به عدد انفاس خلايق . پس در توحيد مطلق ، كه « لا إلهَ إلَّا اللَّه » كُمَّل است ، فلاح مطلق است كه رستگارى از كثرت - كه اصل شجرهء خبيثه است - مىباشد ، و اين كلمه در اين حال موازن با هيچ چيز نيست ؛ چنانچه در روايات شريفه وارد شده « 3 » . و در توحيدات مقيّده ، كه توحيد اهل ايمان و متوسّطين است ، فلاح مقيّد است و سلامتى آنها نيز سلامتى مقيّد است .

--> ( 1 ) - « شب قدر ، سلام است تا طلوع فجر » . ( القدر ( 97 ) : 5 ) ( 2 ) - چنان‌كه در حديث نبوى وارد است كه : « قُولُوا : لا إلهَ إلّااللّهُ تُفْلِحُوا » ؛ « بگوييد كه جزخداوند ، الهى نيست تا رستگار شويد » . ( بحار الأنوار ، ج 18 ، ص 202 ، حديث 32 ؛ المسند ، أحمد بن حنبل ، ج 12 ، ص 419 ، حديث 15965 ؛ السنن الكبرى ، بيهقى ، ج 6 ، ص 21 ) ( 3 ) - التوحيد ، صدوق ، ص 18 ، حديث 1 ، 2 و 3 .