را به قلب بفهماند ، البتّه از اين غفلت و سهل‌انگارى منصرف مىشود و از اين خواب سنگين برمىخيزد . اى عزيز ، قدرى تفكّر در حالات خود بكن و مراجعه‌اى به اخبار اهل بيت عصمت - عليهم السلام - بنما ، و دامن همّت به كمر زن و با تفكّر و تدبّر به نفس بفهمان كه اين مناسك ، و خصوصاً نماز ، و بالأخص فرايض ، مايهء سعادت و حيات عالم آخرت و سرچشمهء كمالات و رأس‌المال زندگانى آن نشئه است . و به حسب روايات كثيره در ابواب متفرّقه « 1 » و ضربى از برهان « 2 » و مشاهدهء اصحاب كشف و عيان ، از براى هر يك از عبادات مقبوله صور غيبيهء بهيّه‌اى است و تمثال ملكوتى اخروى است كه در تمام نشئات غيبيه با انسان همراه و مصاحب است ، و در همهء شدايد از انسان دستگيرى مىكند ؛ بلكه حقيقت جنّت جسمانى ، صور غيبيهء ملكوتيهء اعمال است . و مسألهء تجسم اعمال از امورى است كه بايد از واضحات به شمار آورد ، و عقل و نقل با هم در آن متوافقند . و اين صور غيبيه ، تابع حضور قلب و اقبال آن است ؛ و عبادتى كه از روى توجّه و اقبال قلب نيايد ، از درجهء اعتبار ساقط ، و مقبول درگاه حقّ نشود . و ما به يكى دو آيه و چند حديث در اين مقام اكتفا مىكنيم كه براى انسان آگاه بيدار كفايت مىكند : قال تعالى : فَوَيْلٌ لِلْمُصَلِّينَ * الَّذِينَ هُمْ عَنْ صَلاتِهِمْ ساهُونَ « 3 » ، و قال : قَدْ أَفْلَحَ

--> ( 1 ) - ر . ك : بحار الأنوار ، ج 8 ، ص 71 - 329 ؛ علم اليقين ، ج 2 ، ص 869 - 891 . ( 2 ) - ر . ك : الحكمة المتعالية ، ج 9 ، ص 225 و 290 . ( 3 ) - « پس واى بر نمازگزارانى كه از نمازشان غفلت ورزيده سستى مىكنند » . ( الماعون ( 107 ) : 4 - 5 )