عنايتى نمايد و نفخهء حياتى به قلوب مردهء ما دمد و بارقهء ملكوتيه‌اى به دل افسردهء ما بخشد ، تا در بقيهء عمر جبران ايّام گذشته كنيم و از بعض اسرار نماز اهل نياز برخوردار شويم . [ سجده اهل معرفت و مراتب آن به حسب احوال علماء باللّه ] بالجمله ، سجده نزد اهل معرفت و اصحاب قلوب ، چشم فروبستن از غير و رخت بربستن از جميع كثرات حتى كثرت اسماء و صفات و فناى در حضرت ذات است . و در اين مقام نه از سمات عبوديّت خبرى است و نه از سلطان ربوبيت در قلوب اولياء اثرى ؛ و حق تعالى خود در وجود عبد قائم به امر است : فَهُوَ سَمْعُهُ وَ بَصَرُهُ بَلْ لاسَمْعَ وَلا بَصَرَ وَلا سَماعَ وَلا بَصيرَةَ ؛ وإلى ذلِكَ الْمَقامِ تَنْقَطِعُ الْإشارَة « 1 » . و از براى آن ، به حسب احوال علماء باللَّه مقامات و مراتبى است كه به طريق كلّى و اجمال : يكى ، مقام ادراك اين مقام است علماً و فكراً ، به طريق تفكّر و قدم برهان و علم . و اين مرتبهء اصحاب حجاب اعظم است كه علماء و حكماء هستند . دوّم ، مقام ايمان ، و كمال آن اطمينان است . و اين مقام مؤمنين و ارباب يقين است . سوّم ، مقام اهل شهود و اصحاب قلوب است كه به نور مشاهده ، فناى مطلق را مشاهده كنند و حضرت توحيد تامّ در قلب آنها تجلّى كند . چهارم ، مقام اصحاب تحقّق و كمّل اولياء است كه متحقّق به مقام وحدت صرف شوند و كثرت قابَ قَوْسَيْنِ از ميان برخيزد و به هويت ذاتيه با جميع

--> ( 1 ) - « پس او گوش او و چشم اوست ، بلكه نه گوشى هست نه چشمى ، نه شنيدنى و نه ديدنى . و به سوى اين مقام راه اشاره بسته است » .