است ، مثل « الحَمدُ لَكَ و النعمَة لك » و « حمد » را اختصاص مىدهد به ذات مقدس ، همچنين نعمت را ؛ و نفى شريك مىكند . و اين نزد اهل معرفت غايت توحيد است . و به اين معناست كه هر حمدى و هر نعمتى كه در جهان هستى تحقق يابد حمد خدا و نعمت خداست بدون شريك . و در هر موقف و مشعرى و وقوف و حركتى و سكون و عملى ، اين مطلب و مقصد اعلى جارى است . و خلاف آن ، « شرك » به معناى اعم است ، كه همهء ما كوردلان به آن مبتلا هستيم . بگذارم و بگذرم . و از همهء ابعاد آن مهجورتر و مورد غفلت‌تر ، بُعد سياسى اين مناسك عظيم است كه دست خيانتكاران براى مهجوريت آن بيشتر در كار بوده و هست و خواهد بود . و مسلمانان امروز و در اين عصر - كه عصر جنگل است - بيشتر از هر زمان موظف به اظهار آن و رفع ابهام از آن هستند ؛ زيرا بازيگران بين المللى با اغفال مسلمين و عقب نگه داشتن آنان از يك سو ، و عمال سودجوى آنان از سوى ديگر ، و غفلتزدگان نادان از طرفى ، و آخوندهاى دربارى يا كج فهم از سوى ديگر ، و متنسكان جاهل « 1 » از يك طرف ، دانسته يا ندانسته پشت در پشت هم ايستاده و در محو اين بُعد سرنوشت‌ساز و نجات دهندهء مظلومان در فعاليت هستند . و لازم است متعهدان و بيداران و دلسوزان براى غربت اسلام و مهجوريت اين بعد در احكام اسلام ، بويژه حج كه اين بعد در آن ظاهرتر و مؤثرتر است ، با قلم و بيان و گفتار و نوشتار به كوشش برخيزند ؛ خصوصاً در ايام مراسم حج ، كه پس از اين مراسم عظيم انسانها مىتوانند در شهر و ديار خود با توجه به اين بُعد عظيم مسلمانان و مظلومان جهان را بيدار ، و براى خروج مظلومان جهان از تحت فشارهاى روز افزون ستمگران مدعى حمايت از صلح به حركت وادارند . و پر واضح است كه اگر در اين كنگرهء عظيم جهانى ، كه همهء اقشار ملتهاى مظلوم اسلامى از هر مذهب و ملت و داراى هر زبان و مسلك و هر رنگ و قشر ، ولى با زىّ واحد و لباس مشابه ، دور از هر آلايش و آرايش ، اجتماع نموده‌اند مسائل اساسى اسلام و مسلمين و

--> ( 1 ) - زاهدان و عابدان نادان .