هستم . آن هم جنبهء خودبينى دارد ، و روى اين زمينه سجده نمىكند و مطرود مىشود . بعد هم خدا را تهديد مىكند ، بعد از اين كه انذار مىكند و مىگويد ، به من مهلت بدهيد . بعد از آن كه مهلت را مىگيرد و خاطر جمع مىشود ، آن وقت خدا را تهديد مىكند به اين كه ؛ به آن عزتت قسم ، به آن اسمى كه من را اغوا كردى قسم كه اينها را نمىگذارم كه اكثرشان به تو توجه كنند . از بين يدشان مىآيم ، از خلفشان مىآيم ، از يمين‌شان مىآيم ، از شمال‌شان مىآيم . وَ لا تَجِدُ أَكْثَرَهُمْ شاكِرِينَ « 1 » خدا هم جواب را مىدهد . ما از اين جا مىفهميم كه قضيهء خودبينى ، ارث شيطان است ، از صدر عالم اين قضيه بوده است . وقتى هم كه وسوسه مىكند به آدم ، باز آدم را اغوا مىكند به اين كه تو را مىخواهند اين جا كَانَّهُ حبس كنند . تو اگر حرف من را بشنوى ، بيشتر از اينها دارى . آدم هم به آن جنبهء ديگرى از او قبول مىكند . اين يك تعليم عمومى است كه از قبل از خلقت آدم تا حالا بايد براى ما عبرت باشد ؛ بدانيم كه ارث شيطان ، خودبينى است . تمام فسادهايى كه در عالم واقع مىشود ، چه فسادها از افراد و چه فسادها از حكومت‌ها و چه در اجتماع ، تمام فسادها زير سر همين ارث شيطان است . و تمام مفسده‌هايى كه در عالم پيدا مىشود ، از اين بيمارى خودبينى است . چه در كنج خانه كسى نشسته باشد و به عبادت مشغول باشد ، اگر خودبينى بكند ، ارث شيطان را دارد ، و چه در جامعه باشد و با مردم تماس داشته باشد ، اين هم اگر فسادى از آن حاصل بشود ، از خودخواهى و خودبينى خودش است ، و چه حكومت‌هايى كه در عالم حكومت مىكنند ؛ از اولى كه حكومت در دنيا تأسيس شده است تا حالا ، هر فسادى واقع شده از اين خصيصه است . مقدم بودن تزكيه و تهذيب بر همه امور دردها دوا نمىشود ، الّا با اين كه اين خصيصهء شيطانى از بين برود . كسى بخواهد درد خودش را شخصاً دوا كند ، بايد اين خصيصه را از بين ببرد ؛ بايد رياضت بكشد و خودش را بزرگ حساب نكند ؛ نگويد من عالمم ، نگويد من خودم مقدس هستم - چنانچه

--> ( 1 ) - سورهء اعراف ، آيهء 17 : « بيشتر آنان را شكرگزار نمىيابى » .