مىكنند ، ائمهء هدى را محكوم مىكنند . اينها نمىدانند كه اين سفر حج و اين حج براى اين مسائل بوده است ، براى قيام ناس بوده است ، براى اين بوده است كه مسلمين مشكلات مسلمين را درك كنند و در رفعش كوشش كنند ، براى اين بوده است كه بين مسلمين اخوت و مودت پيدا بشود . انزواى اسلام با تبليغ جدايى دين از سياست و مع الأسف به قدرى تبليغات دامنه‌دار دشمنان اسلام در همهء مسائل اسلامى زياد و دامنه‌دار بوده است كه به خود مسلمين هم باورانده‌اند كه نبايد دخالت در سياست بكنند ، به خود روحانيون هم . بسيارى از روحانيون هم باورشان آمده است كه روحانى نبايد دخالت در سياست بكند . روحانى بايد مسأله بگويد ، آن هم مسائل غير سياسى . مسائل سياسى اسلام چندين برابر مسائل عبادىاش است ، براى اينكه آن مسائل سياسى هم عبادت است مع الاضافه . كتب اسلام ، كتب فقهى اسلام مشحون از مسائل سياسى است ، مشحون از مسائل اجتماعى است . و آن وقت يك دسته نادان گمان مىكنند كه اسلام مثل ساير اديان منحرفه - كه آن هم در اول اين طور نبوده است ، بعد با دست همين استعمارگران به اينجا رسيده است - وضع اين است كه بايد روحانى فقط بنشيند و دو ركعت نماز بخواند و برود منزلش و همان جا چرت بزند تا دوباره وقت نماز ديگر بيايد . اينها همه تبليغاتى بوده است كه در طول مدت از آن وقتى كه اسلام تولد پيدا كرد و قدرت پيدا كرد به دست خلفاى امَوى و عبّاسى و بعد هم به دست حكومت‌هاى مرتجع و بعد هم به دست قدرت‌هاى بزرگ اين مسائل شده است كه اسلام را منزوى كنند و منزوى كردند . آن اسلامى كه به درد جامعه نرسد ، و آن اسلامى كه به درد حكومت جامعه نرسد ، آن اسلام منزوى است . اسلام منزوى در مساجد بود . با اسم اسلام ، اسلام را منزوى كردند در چهار ديوار مساجد ، مساجد بىتحرك . مسجد الحرام و مساجد در زمان رسول اكرم مركز جنگ‌ها و مركز سياست‌ها و مركز امور اجتماعى و سياسى بوده . اين طور نبوده است كه در مسجد پيغمبر - صلى اللَّه عليه و آله - همان مسائل عبادى نماز و روزه باشد ؛ مسائل