حق ما گفته مىشود : مَا أَكثَرَ الضَجِيجَ وَ أَقَلَّ الحَجِيجَ « 1 » . اميد است حجاج محترم بيت اللَّه الحرام ، از هر فرقه هستند و اهل هر مذهب مىباشند ، در مواقف و مشاعر محترمه ، دست جمعى براى پيروزى اسلام بر كفر جهانى دعا كنند ؛ و براى بيدارى مسلمانان و حكومتهاى آنان فرياد كنند و دعاى بليغ نمايند . شايد به بركت دعا در محيط وحى و محل كسرِ اصنامِ « 2 » جاهليت ، خداوند تبارك و تعالى بر مسلمين تفضل كند و مجد و عظمت صدر اسلام را به آنان برگرداند و دست اجانب و جهانخواران را از بلاد آنان كوتاه فرمايد و ابر رحمت و غفران خود را بر سر عموم مسلمين بباراند . إِنَّ اللَّهَ كانَ عَفُوًّا غَفُوراً . اينك تذكر بعض مطالب براى زائران بيت اللَّه الحرام و عموم مسلمين لازم است ، گرچه كراراً عرض شده است : 1 - از امور مهمه‌اى كه لازم است حجاج محترم و علماى كاروانها وقت شريفشان را صرف آن كنند ياد دادن و ياد گرفتن مسائل حج است ؛ كه كوتاهى از آن ممكن است موجب زحمتهاى فراوان شود ، از قبيل بطلان حج يا باقى ماندن به احرام . علماى اعلام كاروانها از زوّار كاروان خويش دعوت نمايند و براى آنان مجلس درس مناسك قرار دهند . و حجاج واجب است براى يادگرفتن لحظه‌اى را كوتاهى نكنند و با تمام توان مسائل را ياد بگيرند ، و با علم به مسائل مناسك را عمل كنند . 2 - همه مىدانيم و بايد بدانيم كه آنچه از قرنها پيش تا كنون بر سر مسلمين آمده ، خصوصاً در يكى دو قرن اخير كه دست دولتهاى اجنبى به كشورهاى اسلامى باز شده و سايهء شوم آنان بلاد مسلمين را به تاريكى و ظلمات كشانده است و ذخاير خداداد آنان را به باد فنا داده و به طور مداوم مىدهد ، غفلت مسلمانان از مسائل سياسى و اجتماعى اسلام است ، كه به دست استعمارگران و استثمارچيان و عمّال غربزده و شرق‌زدهء آنان به توده‌هاى مسلمانان محروم تحميل شده است ؛ كه حتى غالب علماى اسلام گمان

--> ( 1 ) - « ناله كنندگان چه بسيارند ولى حاجيان ( واقعى ) كم ! » . بحار الأنوار ، ج 27 ، ص 181 ( 2 ) - شكستن بتها .