سيطره ندارد ، و سيطره‌اى كه بر همه چيز دارد هم در حساب نمىآورد . نمىبيند او را چيزى . و همان طورى كه براى دوستان خودش خير و صلاح مىخواهد براى دشمنان خودش هم خير و صلاح مىخواهد . انبيا اين طور بودند . انبيا غصه مىخوردند براى كفار ، غصه مىخوردند براى منافقين كه چرا بايد اينها اين طور باشند . انبيا زحمتشان اين بود كه اين كفّار و منافقين را و اين اشخاص مُعْوَج را و اين انسان‌هايى [ كه ] در بند اسارت خود و علايق دنيا هستند - و همه مفاسد هم زير سر همين است - اينها را مىخواهند آزادشان كنند ، و اين مأموريت بسيار مشكل بوده است . و اين مأموريت هم عمومى نشد كه بشود . و از اين به بعد هم اين معنا نخواهد شد . اين انسان آدم نمىشود تا آخر هم . يك مثل معروفى بود كه مىگفتند ملا شدن چه آسان ، آدم شدن چه مشكل . شيخ ما « 1 » - رحمه اللَّه - مىفرمود كه : ملا شدن چه مشكل ، آدم شدن محال است . ميزان در درستى و نادرستى قضاوت انسانها انسان اگر بخواهد حكم بكند به يك مطلبى ، تصديق كند در باطن يك مطلبى را . اول برود سراغ خودش ، خودش ببيند چكاره است . انسان آن كنار بنشيند و نظرش را به عيوب مردم بيندازد يا محسَّنات ديگران را عيبجويى بكند يا بديهاى ديگران را تحسين بكند ، خوب اين يكى امرش آسان است . انسان وارد هيچ معركه‌اى نمىشود . آنهايى كه در سرحَدّات دارند جنگ مىكنند هِى اشكال مىكند به آنها . وارد هيچ اداره‌اى نمىشود . آنهايى كه وارد هستند اشكال مىكند . وارد هيچ مركزى كه بايد اصلاح بكند امور را نمىشود . اين كنار مىنشيند و شروع مىكند هِى مناقشه كردن و عيب تراشيدن . اين كار آسان هست و خيلى هم رايج شايد باشد . اما اگر انسان اول نشست و پيش دل خودش نشست ، پيش افكار خودش نشست ، ببيند خودش چكاره هست ، امتحان كند خودش را ، اگر يك پيروزى از دشمن حاصل شد ، براى اسلام و به صلاح اسلام بود ، ببيند اين خوشحال مىشود از اين و تبريك به حسب قلبش مىگويد به اين دشمن يا نه بدش

--> ( 1 ) - آقاى حاج شيخ عبد الكريم حائرى يزدى ، بنيانگذار حوزهء علميهء قم .