از اولى كه مذهبها در عالم پيدا شده است جفتش يك طاغوتى يا طاغوتهايى هم بوده‌اند ، و صاحبان مذاهب كوشش كردند براى اينكه مردم را آدم كنند . اين انسانى كه اگر سر خود باشد از همهء حيوانات سركش‌تر و بدتر است . انبيا از اول خدا فرستاده كه اينها را از آن سركشى بيرون بياورند و مهار كنند . لكن انبيا هم آن طورى كه مىخواستند موفق نشدند . مع ذلك همان مقدارى هم كه موفق شدند ، الآن سلامت دنيا هر جا باشد به تابع مذاهب است كه هست . الآن هم توده‌هاى مردم در هر جا ، آنجاهايى كه كليمى هستند توده‌هاشان ، نه آن سران ، آنجايى كه مسيحى هستند توده‌هاى مردم ، نه سرانشان ، آنجايى كه مسلمين هستند ، همين طور توده‌هاى مردم باز از باب اينكه يك مقدارى از تعليمات انبيا را به آن تعهد دارند ، باز اين سلامتى كه در دنيا هست ، كه اگر نبود اين كوشش انبيا ، بدتر از همهء حيوانات به هم مىريختند ، اين سلامتى كه الآن در دنيا هست ، اين مقدارى كه هست كه اگر سران را بشود مهار كرد ، ساير مردم سلامتند . اين باز هم همين مقدار از سلامت كه هست در اثر كوشش انبياست . كوشش انبيا اسباب اين شده است كه در هر مذهبى و ملتى افراد بسيار زيادى هستند كه به واسطه قبول كردن مذهب انبيا را ، از بسيارى از جناياتى كه بشر ، اگر همين طور بود مرتكب مىشد ، آنها مرتكب نمىشوند . اين براى كوشش انبياست . اگر اين كوشش از انبيا نبود آن وقت معلوم مىشد چه خبر است اين دنيا . و ما مع الأسف تا كنون در هيچ عصرى نديديم كه مردم به اسلام آن طورى كه هست آشنا باشند . شما گمان نكنيد كه الآن هم ما باز يك مملكت اسلامى داريم به معناى حقيقىاش . اسلام اگر تحقق پيدا بكند ان شاء اللَّه آن وقت شما خواهيد ديد كه با مسيحيّين ، با ساير اقوام چه خواهد كرد و با آنها با چه سِلمى ، با چه مسالمتى ، با چه محبتى رفتار خواهد كرد . خوب ، اين رئيس مذهب ما حضرت امير - سلام اللَّه عليه - هست كه وقتى مىشنود كه يك زن ذمى را كه يهودى شايد بوده است ، اين را خلخال از پايش لشكر كذا درآوردند ، آن قدر ناراحت مىشود ، كه مىگويد اگر انسان بميرد در يك همچو امرى ، سزاوار است . يك همچو حكومتى است ، و چنانچه يك حكومت اسلامى به آن طورى كه اسلام